Obecnie obiekt stanowi przykład zieleni miejskiej, równocześnie będąc główną i największą tego typu formą znajdującą się w centralnej części Mysłowic, którą objęto ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków, w ramach układu urbanistycznego miasta.

Historia obiektu

Zachowane fragmenty parku stanowią pozostałość zespołu zamkowego, kształtowanego być może od ok. XVI w. Sam zamek wybudowano na niewielkim wzniesieniu, do którego prowadziła droga rozpoczynająca się od Bramy Bytomskiej, znajdującej się na terenie miasta.

Wytyczony wówczas obszar, najprawdopodobniej stanowiący później założenie ogrodowe, był początkowo niezagospodarowany (niezalesiony). Jego przekształcenie nastąpiło ok. XVIII w. (brak informacji na temat wcześniejszych prac, prowadzonych na przywołanym obszarze), kiedy to z inicjatywy rodziny Mieroszewskich (właścicieli Mysłowic w okresie od XVII do XIX w.) przebudowano zamek, a na wskazany teren wprowadzono drzewa, powodując jego zalesienie. W wyniku tych działań powstał niewielki las, o powierzchni wynoszącej ok. 4 ha. W latach 1780-1806 na jego obszarze wybudowano tzw. Zameczek Myśliwski. Przypuszczalnie właśnie ok. XVIII w. wzniesiono także zabudowania dworskie.

W 1 poł. XX w. powstały ogród zamkowy został przejęty przez miasto, które rozpoczęło przekształcanie jego fragmentów w park. Po zakończeniu II wojny światowej obszar założenia zmniejszono – początkowo jego północny fragment zmieniono w boisko sportowe, następnie północno-zachodnią część przeznaczono pod współczesną zabudowę mieszkaniową.

Opis obiektu

Park miejski w Mysłowicach, nazywany także Parkiem Zamkowym położony jest w centrum dzisiejszego miasta. Obecnie jego kształt zbliżony jest do wieloboku o powierzchni wynoszącej ok. 2,8 ha. Południową i częściowo zachodnią granicę założenia wyznacza przebieg ul. Bytomskiej, wschodnią – ul. Wierzbowej. Północny i zachodni zasięg obiektu wytyczają z kolei tereny sportowe, a także współczesna zabudowa (poprzedzone ciągiem komunikacyjnym pod postacią ul. Gwarków). Teren samego parku zlokalizowany jest w obrębie niewielkiej skarpy, opadającej w kierunku północno-wschodnim.

W skład zespołu – pod względem historycznym, oprócz ogrodu, przypuszczalnie wchodziły także zamek, zabudowania dworskie i folwarczne.

W 1 poł. XX w. założenie przekształcono w park miejski. W jego obrębie wytyczono wówczas nowe aleje spacerowe, do budowy których wykorzystano m.in. tłuczoną cegłę. Nową funkcję nadano także zachowanym w terenie budynkom. W zabudowaniach dworskich początkowo mieściła się kawiarnia, a następnie (2 poł. XX w.) żłobek. Budynki bramne zaadaptowano na bibliotekę wraz z czytelnią. W tym czasie rozebrano także ogrodzenie wyznaczające zasięg dawnego ogrodu zamkowego (czyniąc tym samym park obiektem ogólnodostępnym). Budynek położony w północno-wschodniej części przekazano natomiast na potrzeby związane z działalnością Miejskiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej.

Obecnie zespół posiada charakter parku miejskiego, którego główny składnik kompozycji stanowią poszczególne odcinki dróg i ścieżek, posiadające nieregularny przebieg. Spośród zabudowy istniejącej niegdyś w obrębie założenia, do współczesności zachował się odnowiony budynek związany ze wspomnianą stacją sanitarną i sąsiadujący z nim obiekt gospodarczy (budowle położne w części północno-wschodniej) oraz pozostałości budynków bramnych (usytuowane w południowo-wschodnim fragmencie). Między przytoczoną zabudową w terenie dostrzega się również pozostałości tzw. Zameczku Myśliwskiego, w którym znajdował się niegdyś przywołany żłobek miejski.

Zieleń parku stanowią przede wszystkim pojedyncze egzemplarze drzew, jak i ich niewielkie grupy. Rzadziej występują grupy krzewów i bylin. Wspomniane nasadzenia w większości posiadają współczesny charakter. Dostrzega się jednak obecność także starszych egzemplarzy – drzew, np. z rodzaju Fraxinus (jesion). Pod względem doboru gatunkowego w obiekcie rosną przede wszystkim rośliny takie jak: Acer (klon), Aesculus (kasztanowiec), Cotoneaster (irga), Fraxinus excelsior (jesion wyniosły), Hosta (funkia), Quercus rubra (dąb czerwony), Robinia pseudoacacia (robinia akacjowa), Rosa (róża), Tilia cordata (lipa drobnolistna), Ulmus (wiąz).

Dostępność obiektu dla zwiedzających: park – obiekt dostępny przez cały rok.

Autor noty: opr. Bożena Łebzuch-Wach, OT NID w Katowicach, 12-09-2024 r.