Obiekt jest jednym z kilku schronów polowych wchodzących w skład większego systemu umocnień Obszaru Warownego Śląsk. Obecnie stanowi przykład osiągnięć tzw. polskiej szkoły fortyfikacji.

Historia obiektu

Polowy schron piechoty został wybudowany w 1939 r. jako część Pododcinka „Las Wyrski”. Obiekt został usytuowany na terenach leśnych w rejonie rzeki Gostynki. Do budowy fortyfikacji na tym terenie, położonym w pd. części Obszaru Warownego Śląsk, przystąpiono w czerwcu 1939 r. Projekt umocnień został opracowany wiosną 1939 r. przez gen. Sadowskiego. Ostatecznie, na rozkaz szefa Sztabu Głównego - gen. Juliana Stachiewicza, linia umocnień została znacznie przesunięta w kierunku zach. i pd. względem pierwotnej koncepcji. Poszczególne elementy zespołu zostały rozmieszczone na odcinku Śmiłowice – Mokre – Łaziska Dolne – Wyry. W pobliżu przedmiotowego obiektu wylano fundamenty pod dwa kolejne schrony, których budowa nie została ukończona. Oprócz budowy obiektów fortecznych, w okolicy prowadzono prace hydrotechniczne, których celem było zabagnienie terenu.

Na obszarze Lasu Wyrskiego miały miejsce jedne z najcięższych walk granicznych. 2 września doszło do decydujących działań wojennych określanych jako Bitwa Wyrska lub Bitwa pod Żwakowem. Na skutek niemieckiego ataku artyleryjskiego bataliony 49. i 83. Pułku Piechoty 5. Dywizji Pancernej przedostały się przez Las Wyrski w kierunku Tychów. Pod Żwakowem doszło do konfrontacji sił niemieckich z polskimi, zakończonej odparciem sił niemieckich.

Opis obiektu

Polowy schron piechoty został wzniesiony jako element Pododcinka Las Wyrski – najbardziej wysuniętego na pd. fragmentu linii obrony Obszaru Warownego Śląsk. Obiekt od początku znajduje się na terenie leśnym, w rejonie rzeki Gostynki.

Schron wzniesiono jako obiekt jednokondygnacyjny, nakryty płaskim stropem, rozplanowany na nieregularnym rzucie zbliżonym kształtem do trapezu z zaokrąglonymi krawędziami ścian i stropu. Część stropu wraz ze ścianą od strony pd.-zach. jest obsypana ziemią. Pozostałe ściany są odsłonięte. W ścianach pn.-zach. i pd.-wsch. znajdują się dwie symetrycznie rozmieszczone strzelnice, przysłonięte okapami stropu i przedłużeniami ścian bocznych. Strzelnice zostały wyposażone w uskokowe zabezpieczenia przeciwrykoszetowe i stalowe pancerze. W ścianie pn.-wsch. mieści się wejście do schronu chronione przelotnią. Po obu stronach otworu wejściowego znajdują się strzelnice broni ręcznej. W narożniku ściany, po stronie wsch. mieści się czerpnia powietrza. Wewnątrz znajduje się jedna izba. Obiekt miał być wyposażony w instalację wentylacyjną, fitowentylator do odsysania gazów prochowych ckm oraz piecyk węglowy. Nie ma jednak pewności czy wszystkie z wymienionych elementów wyposażenia zostały zamontowane. Uzbrojenie stanowiły dwa ciężkie karabiny maszynowe (ckm) i indywidualna broń załogi.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny.

Autor noty: Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 17-07-2023 r.