Wiadomo, że już w pierwszej połowie XVII w. miejscowi Żydzi wznieśli murowaną synagogę. W drugiej połowie stulecia posiadali własny cmentarz, o czym świadczą daty na nagrobkach. Jednak źródłowe potwierdzenie istnienia cmentarza żydowskiego w Przytyku pochodzi dopiero z 1843 roku.

Nekropolia została ulokowana po przeciwnej niż miasto stronie rzeki Radomki, po lewej stronie drogi wiodącej do Radomia. Wytyczono go na działce zbliżonej do prostokąta, o powierzchni ok. 0,2 hektara. Cmentarz był otoczony ceglanym murkiem, a w 1882 r. wzniesiono bramę wejściową. Żydowska nekropolia w Przytyku była również miejscem pochówku Żydów z Radomia (do 1831 r.) i Białobrzegów (do lat 60. XIX w.). W 1936 r. pochowano tu ofiary pogromu przytyckiego z 9 marca 1936 r. – Chaję i Joska Minkowskich. Niestety, po ich nagrobkach, jak również po umieszczonej w 1939 r. tablicy upamiętniającej Joska nie pozostał żaden ślad.

Opis

Funkcje grzebalne cmentarz pełnił do 1941 roku. W marcu 1941 r. Niemcy nakazali wszystkim mieszkańcom Przytyka, Polakom i Żydom, opuścić swoje domy. Żydzi zostali wysiedleni do gett w Przysusze i Szydłowcu, a jesienią 1942 r. przetransportowano ich do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka II.

W okresie okupacji niemieckiej cmentarz został zdewastowany, a ogradzający go mur – zniszczony. Po 1945 r. część terenu nekropolii służyła okolicznej ludności jako pastwisko, resztę porastał las. W latach 1978–1980, podczas inwentaryzacji, odnotowano 30 zachowanych nagrobków oraz liczne fragmenty innych, częściowo pogrążone w ziemi. Zachowane macewy pochodzą z okresu od XVII do XX wieku. Najstarsza odnaleziona upamiętnia Gitlę, córkę Szlomy Zalmana, zmarłą w 1770 roku. Wiele z pomników stanowi unikatowe przykłady sztuki sepulkralnej. Charakteryzują się wyjątkowym krojem czcionek i bogatą ornamentyką; na starszych umieszczono inskrypcje wypukłe. Spis zachowanych nagrobków znajduje się  na stronie Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich w Polsce https://cemetery.jewish.org.pl/list/c_21.

W latach 80. XX w. od strony zachodniej (droga na Radom) postawiono metalowe ogrodzenie zdobione motywem menory. Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Radomiu cmentarz w Przytyku został wpisany do rejestru zabytków pod nr. 404/A/89 dnia 3 kwietnia 1989 roku.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN