Historia obiektu

Budynek przy ul. Chopina 12 został wzniesiony w 3 ćw. XIX w. w miejscu starszego obiektu. W 1792 r. w granicach działki, na której obecnie mieści się muzeum, znajdował się drewniany dom stanowiący własność szewca Johanna Pampetzky’ego. Po śmierci właściciela obiekt przeszedł na własność jego potomków. W 1841 r. nieruchomość nabył Johann Lorenz Jaschke. W 3. ćw. XIX w. w miejscu starszego budynku wzniesiono murowaną kamienicę mieszczańską. W 1891 r. obiekt został zakupiony przez miasto. Od tego czasu pełnił funkcję szkoły. W 1948 r. stał się siedzibą muzeum raciborskiego, które po wojnie wznowiło swoją działalność. W związku z adaptacją budynku mieszkalnego na cele ekspozycyjne, wewnątrz przeprowadzono prace adaptacyjne. Zakres prac nie jest jednak znany. W 1964 r. do bryły głównej dobudowano obiekt o funkcji administracyjnej. W 1994 r. budynek został poddany kompleksowym pracom remontowym i konserwatorskim. Wykonano konserwację więźby dachowej oraz wymieniono pokrycie dachu. Wymianie uległa także część stropów, stolarka okienna oraz elementy wyposażenia wnętrza, takie jak podłogi i stolarka drzwiowa. Główne drzwi wejściowe zostały poddane pracom konserwatorskim. Dokonano także zmian w układzie pomieszczeń. Obecnie budynek nadal pełni funkcję siedziby Muzeum w Raciborzu.

Opis

Dawna kamienica przy ul. Chopina 12 jest położona na obszarze historycznego układu urbanistycznego Raciborza, po północno-zachodniej stronie rynku. Budynek jest usytuowany w południowej pierzei ul. Chopina, kalenicowo do drogi. Od strony północno-zachodniej przylega do kamienicy nr 14. Po stronie wschodniej znajduje się niezabudowana część działki porośnięta trawą, z usytuowanym pośrodku krzyżem pokutnym, odnalezionym w 2016 r. w rejonie ul. Bosackiej.

Budynek charakteryzuje się zwartą bryłą, na planie prostokąta, o wysokości trzech kondygnacji nadziemnych, z dodatkową kondygnacją poddasza nakrytą wysokim dwuspadowym dachem. Ściany wymurowano w technologii tradycyjnej, z cegły. W pomieszczeniach na parterze oraz na pierwszym i drugim piętrze znajdowały się stropy drewniane, obecnie częściowo wymienione na wtórne, żelbetowe. W piwnicach znajdują się sklepienia ceramiczne, kolebkowe, o łuku odcinkowym. W sieni mieści się sklepienie kolebkowe z lunetami. Więźba dachowa została wzniesiona w konstrukcji krokwiowej. Połacie dachu jest pokryte dachówką.

Elewacja frontowa (północno-wschodnia) jest pięcioosiowa, artykułowana prostokątnymi otworami okiennymi i otworem drzwiowym usytuowanym na osi środkowej. Podziały poziome wyznacza linia cokołu oraz gzymsy – kordonowy, podokienne i nadokienne oraz gzyms wieńczący. Gzymsy podokienne na poziomie drugiego piętra są podtrzymywane na wspornikach zdobionych dekoracją sztukatorską. Wokół otworów okiennych znajdują się profilowane obramienia. Otwór wejścia głównego jest usytuowany w głębokiej wnęce ujętej w uszate obramienie ze zwornikiem.

Elewacje tylna (południowo-zachodnia) i boczna (południowo-wschodnia) charakteryzują się analogicznym sposobem opracowania i artykulacji jak elewacja frontowa. Elewacja tylna na poziomie parteru jest pięcioosiowa, na poziomie pierwszego i drugiego piętra ośmioosiowa. W dwóch środkowych osiach znajdują się okna klatki schodowej, rozmieszczone na różnych wysokościach, ujęte w płytki ryzalit pozorny. W bocznych partiach elewacji, na poziomie pierwszego i drugiego piętra mieszczą się po trzy okna.

Elewacja boczna (południowo-wschodnia) na najniższej kondygnacji jest trzyosiowa, na poziomie pierwszego i drugiego piętra czteroosiowa. W miejscu dwóch otworów okiennych na parterze oraz okien usytuowanych powyżej, na osi środkowej, znajdują się blendy. Centralna część elewacji jest ujęta w płytki ryzalit pozorny, zamknięty na poziomie szczytu półkolistym gzymsem. Nad gzymsem oraz po bokach znajdują się symetrycznie rozmieszczone niewielkie okna doświetlające poddasze, zamknięte półkoliście.

Stolarka okienna jest wtórna, dwudzielna i dwupoziomowa, z dodatkowymi podziałami za pomocą poziomych szczeblin. W elewacji frontowej zachowały się historyczne drzwi wejściowe, dwuskrzydłowe, ramowo-płycinowe, z prosto zamkniętym nadprożem i usytuowanym powyżej nadświetlem. Skrzydła drzwiowe są zdobione dekoracją snycerską o motywach geometryczno-roślinnych. Układ wnętrza jest dwutraktowy z sienią przelotową usytuowaną pośrodku. W trakcie tylnym mieści się klatka schodowa. Schody na poziomie parteru są wyłożone okładziną kamienną. 

Obiekt dostępny w godzinach pracy muzeum.

Autor noty: oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 21-05-2024 r.