Pałac w Rakoniewicach został wzniesiony w 1840 roku dla Marcelego Czarneckiego, syna Antoniego i Barbary z Kwileckich. W literaturze przedmiotu obiekt datowany jest na 1835 rok, gdy Marceli i Florentyna Czarneccy zakupili rakoniewicki majątek. Pałac wzniesiono na miejscu parterowego drewnianego i częściowo murowanego dworu. Prawdopodobnie po 1852 roku dobudowane zostało piętro pałacu, a w latach 1897–98 przebudowano i rozbudowano pałac o boczne parterowe pawilony. Niektóre źródła jako inicjatorów zmian wymieniają Marcelego Czarneckiego i jego syna Stanisława. Nie jest to możliwe, gdyż Marceli Czarnecki, ojciec Stanisława, zmarł w 1868 roku. Należy przyjąć, że pałac w Rakoniewicach został rozbudowany przez Stanisława Czarneckiego (1830–1905), który osiadł w Rakoniewicach w 1896 roku, oraz jego syna Marcelego (1864 -1938). Schemat wtopionej w krajobraz willi „w guście włoskim”, operującej „renesansowym” kostiumem nakładanym na budynki pałaców i dworów, zapoczątkowany na terenie Wielkopolski przez rezydencje w Miłosławiu i Kwilczu, po roku 1830 zyskał dużą popularność, wydając tak interesujące kreacje jak Wojnowo czy właśnie Rakoniewice. Wkrótce po powstaniu rezydencji założony został park.

Od 1946 roku pałac pozbawiony funkcji rezydencjonalnej przekształcony został na biura PGR, a po jego likwidacji stał przez 20 lat opuszczony i niszczał. W 2011 roku został zakupiony od spadkobierców przez Gminę Rakoniewice, która przeprowadziła i sfinansowała renowację całego zespołu pałacowo-parkowego. Prace poprzedziły studia projektowe, zakończone sformułowaniem programu przebudowy i projektem adaptacji pomieszczeń pałacu na cele administracyjne, a parku na cele rekreacyjne i społeczne. Przy realizacji wykazano się dużą starannością i szacunkiem dla historycznej architektury pałacu. Adaptacja pałacu na cele administracyjne Urzędu Miejskiego Gminy Rakoniewice może stanowić wzór dla innych programów rewitalizacji zabytkowych zespołów. Zespół pałacowo-parkowy w Rakoniewicach został laureatem konkursu Zabytek Zadbany w 2021 za rewaloryzację przestrzeni kulturowej i krajobrazu.

Opis

Pałac usytuowany jest centralnie w otaczającym go parku krajobrazowym z alejami grabowymi i lipowymi. Zbudowany jest na rzucie prostokąta z centralnym, reprezentacyjnym korpusem głównym oraz symetrycznymi skrzydłami bocznymi, dobudowanymi w czasie rozbudowy w latach 1897–1898. Budynek jest piętrowy, z użytkowym poddaszem. Pokrywa go płaski, dwuspadowy dach, charakterystyczny dla włoskiej willi. Elewacja frontowa jest dziewięcioosiowa, symetryczna z wysuniętym ryzalitem środkowym zakończonym trójkątnym szczytem. Od strony parku znajduje się czterokolumnowy portyk w stylu toskańskim z tarasem oraz dwie narożne ośmiokątne wieżyczki, w których znajdują się klatki schodowe. W parku rośnie ponad 30 gatunków drzew i krzewów w tym rzadkie okazy, takie jak daglezje, dąb błotny czy cypryśnik błotny. Na zachodniej stronie pałacu znajduje się staw rybny z wysepką. Przed głównym wejściem rozciąga się szeroki podjazd obsadzony lipami.

Oprac. Radomiła Banach, OT NID w Poznaniu, 27.05.2025 r.