Historia

Spichlerz wzniesiono w 1814 roku jako wojskowy magazyn obroku dla koni. Jego budowa, poprzedzona w 1803 roku zakupem działki, przeciągnęła się w czasie z uwagi na toczącą się wojnę francusko-pruską i zajęcie Słupska przez wojska napoleońskie. Spichlerz zbudowano poza murami miasta, na prawym brzegu rzeki Słupi, a całkowity jego koszt wyniósł ponad 100 tysięcy marek. Swą pierwotna funkcję spichlerz pełnił do 1945 roku, po zajęciu miasta przez Rosjan przejęto go na tymczasowe więzienie dla autochtonicznych mieszkańców miasta. Od 1952 do 1976 roku, funkcjonował jako spichlerz zbożowy. Mimo objęcia go ochroną prawną (wpis do rejestru zabytków w kwietniu 1965 roku) postępowały przy nim niekorzystne i degradujące przebudowy i modernizacje. W końcu lat 70. XX wieku ustała spichrzowa funkcja obiektu i zabytek stał się magazynem zmieniającym kilkakrotnie właściciela. W 2012 roku, już jako własność samorządu województwa pomorskiego, został przekazany Muzeum Pomorza Środkowego. Po przeprowadzonych pracach rewaloryzacyjnych i adaptacyjnych (lata 2013-2019) w nowo otwartej placówce muzealnej prezentowana jest kolekcja prac Stanisława Ignacego Witkiewicza, zbiory sztuki współczesnej, a także wystawa stała „Słupsk – miasto i ludzie”.

Opis

Spichlerz wzniesiono w centrum miasta, na prawym brzegu rzeki Słupi, w bliskim sąsiedztwie kompleksu zamkowego. Usytuowany jest na osi północ-południe i dostępny zarówno z ul. Szarych Szeregów jak i ul. Partyzantów. Klasycystyczny, wolnostojący budynek wzniesiono na rzucie wydłużonego prostokąta. Pierwotnie posiadał układ trójnawowy z poprzecznym przejazdem w partii przyziemia, ale po jego adaptacji na muzeum wprowadzono dodatkowe wygrodzenia ścianami żelbetowymi, klatkę schodową i szyb windy. Pięciokondygnacyjna bryła z użytkowym poddaszem (ścianka kolankowa), nie nie posiada podpiwniczenia. Dach jest dwuspadowy, naczółkowy z lukarnami w typie wole oko. Ściany obwodowe wymurowano z cegły, a wewnątrz zastosowano konstrukcję drewnianą (w każdej kondygnacji znajdują się dwa rzędy słupów dębowych z belkami tramowymi podpierające stropy belkowe). Więźba dachowa jest drewniana (odtworzona na wzór pierwotnej), a pokrycie dachu – ceramiczne (dachówka karpiówka). Elewacje symetryczne, tynkowane; wzdłużne dziewięcioosiowe z pseudoryzalitem środkowym, boczne trójosiowe. Poziome podziały elewacyjne: kamienny cokół, profilowane gzymsy (wieńczący i międzykondygnacyjny nad pierwszym piętrem). Charakterystycznym elementem spichlerza są drewniane żaluzje okienne. Stolarka okienna jest współczesna, z wyjątkiem środkowych okien ryzalitu, gdzie zachowano pierwotne ościeża, a drewniane skrzydła okienne odtworzono na podstawie zachowanych przykładów. We wnętrzu dobrze czytelne są historyczne masywne słupy drewniane i historyczne drewniane schody drabiniaste (wyłączone z funkcji komunikacyjnej).

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 17.04.2025 r.