Historia

Stodoła została wybudowana w 1. połowie XIX wieku jako jeden z budynków folwarku Podzamcze, który w latach 60. XIX wieku obejmował: holendernię, stajnię końską, dwie stodoły i szopy, spichlerz; szopę z wozownią; magazyn pałacowy i papiernię. Był założeniem najbardziej doinwestowanym i zadbanym. Za najlepszy okres rozwoju i zysków Ordynacji Lubomirskich uznaje się lata 1892-1912, kiedy funkcję pomocnika Ordynata Andrzeja Lubomirskiego pełnił hrabia Jan Mycielski. Do 1914 roku majątek Andrzeja Lubomirskiego był uważany za jeden z najlepiej zagospodarowanych w Galicji, a w 1922 roku mieścił się w grupie największych majątków ziemskich w Polsce. W lipcu 1944 roku majątek Ordynacji Przeworskiej został przejęty na cele reformy rolnej. Wszystkie budynki mieszkalne, gospodarcze i zakłady przemysłowe na terenie Przeworska należące do Ordynata Andrzeja Lubomirskiego przeszły pod jeden zarząd i weszły w skład Zjednoczenia Zakładów Państwowych w Przeworsku. Pierwotnie konstrukcję nośną stodoły stanowiły filary murowane z cegły i otynkowane, połączone ażurowymi w części ceglanymi ścianami wzdłużnymi oraz wykonanymi z drewna ścianami szczytowymi. Dach kryty był dachówką. Był to obiekt podpiwniczony w części południowej, jednotraktowy, z dwoma pomieszczeniami rozdzielonymi ścianą ogniową, jednym przejazdem dwustronnym w części północnej i jednym wjazdem od frontu w części południowej. Wszystkie zamykane były dwuskrzydłowymi drewnianymi wrotami.

Po 1945 roku stodoła została przeznaczona na cele magazynowe. W ramach prac remontowych m.in. wymieniono strop (podnosząc go około 80 cm), wyremontowano więźbę dachową wymieniając częściowo materiał, ażurowe prześwity w ścianach uzupełniono cegłą. Po 1991 roku drewniane ściany szczytowe zastąpiono ceglanymi, wnętrze przebudowano, wprowadzono w części północnej ściany działowe z pustaków betonowych, strop międzykondygnacyjny (tworząc pomieszczenia biurowe i sanitariaty w górnej kondygnacji), wprowadzono nowe otwory okienne i drzwiowe. Dawne drewniane wrota usunięto i zastąpiono blaszanymi. Przejazd w ścianie północnej został zamurowany. W jego sąsiedztwie – na osi budynku wprowadzono niski najazd dla samochodów i zadaszenie z blachy trapezowej. Od 2015 roku obiekt był nieużytkowany. W roku 2023 przeszedł w ręce nowego właściciela, pełni funkcje magazynowe.

Opis

Budynek usytuowany jest w północno-zachodniej części dawnego założenia folwarcznego Lubomirskich, w bezpośrednim sąsiedztwie założenia pałacowo-parkowego w Przeworsku. Założony jest na planie wydłużonego prostokąta, pierwotnie jednokondygnacyjny, obecnie w części środkowej dwukondygnacyjny. W części południowej podpiwniczony, ze stropem drewnianym, a w północnej ze stropem prefabrykowanym płaskim. Dach dwuspadowy kryty jest dachówką ceramiczną zakładkową zwaną marsylską. Budynek murowany jest z cegły oraz pustaków, otynkowany zewnątrz i częściowo we wnętrzach. Elewacje artykułowane są lizenami na niskim cokole obiegającym cały budynek. Obecnie otwory wjazdowe są pomniejszone, wrota drewniane zastąpione skrzydłami z blachy trapezowej zawieszonymi na metalowych odrzwiach. Przejazd w elewacji tylnej został zamurowany, w jego miejscu wprowadzono niewielkie okno. Poza tym w elewacji frontowej, wprowadzono otwory okienne doświetlające wprowadzone pomieszczenia obydwu kondygnacji, a w ścianach szczytowych, pierwotnie drewnianych, ślusarkę okienną.  Więźba dachowa płatwiowo-stolcowa, z licznymi wzmocnieniami. 

Dostęp do zabytku ograniczony. Własność prywatna. 

Oprac. Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 28.11.2025 r.