Stanowi jednak ważny składnik zabudowy wsi i jej dziedzictwa kulturowego.

Historia

Miejscowość Góra Ropczycka była własnością królewską, w 3 ćw. XVIII w. została własnością Gabriela Bobrowicz-Jaworskiego, który wzniósł dwór przy funkcjonującym tu folwarku. Następnie majątek przeszedł na własność jego córki Katarzyny Starzeńskiej, potem jej syna Kazimierza Starzeńskiego. W 1846 r. Kazimierz wybudował w założeniu dworskim koszary dla pułku ochotników „krakusów”, prawdopodobnie w tym czasie wybudowano też spichlerz. Około 1870 r. wzniesiono  w pd. części parku neogotycką kaplicę grobową. W l. 80. XIX w., zapewne, Góra Ropczycka została własnością hr. Artura Potockiego, by z ręką jego córki Zofii przejść na własność hr. Zdzisława Tarnowskiego. W 1938 r. dwór, niepełniący już w owym czasie funkcji siedziby pańskiej, przebudowano, staraniem ówczesnego właściciela Andrzeja Tarnowskiego. Ostatnim przedwojennym właścicielem zespołu był ich syn Artur Tarnowski. Po wojnie upaństwowiony majątek zagospodarowany został przez PGR, pomiędzy budynki dworskie, w tym pomiędzy d. dwór i oficynę, oraz na teren ogrodów dworskich, wprowadzono nową zabudowę mieszkaniową w postaci niewielkich bloczków mieszkalnych. W l. 50. XX w. przebudowano budynek oficyny (d. dwór). Te działania niemal całkowicie zniekształciły założenie dworskie i zdegradowały je bezpowrotnie. W pocz. XXI w. park, zagospodarowany jako park gminny, przeszedł rewitalizację, przeprowadzono także prace remontowe i konserwatorskie przy kaplicy grobowej Starzeńskich.

Opis

Zespół dworski położony jest pośród zabudowy wiejskiej w środkowej części wsi, na wysoczyźnie ograniczonej od pd. ścianami zadrzewionego wąwozu. Elementy zespołu dworskiego położone są po obu stronach lokalnej drogi.

Oficyna I, pierwotnie dwór, usytuowana jest prostopadle do lokalnej drogi, frontem do wewnętrznego dziedzińca, na którym w 2 poł. XX w. wybudowano budynek wielorodzinny. Obiekt na rzucie kwadratu z aneksami po dwu stronach, o urozmaiconej bryle, złożonej z podpiwniczonego, prostopadłościennego, piętrowego, przekrytego dachem dwuspadowym o kalenicy prostopadłej do osi podłużnej budynku korpusu oraz parterowych, przekrytych dachami trójpołaciowymi części bocznych-aneksów. Ściany wymurowano z cegły, połacie dachu pokryto dachówką ceramiczną. Elewację frontową zaprojektowano jako niesymetryczną, jedenastoosiową, o pięcioosiowej, piętrowej części środkowej, podkreślonej balkonem wspartym na czterech masywnych słupach. Z elementów dekoracji zachowały się jedynie gzymsy wieńczące. Budynek jest niezamieszkały, w złym stanie technicznym.

Oficyna II usytuowana prostopadle do drogi, wybudowana została na rzucie wydłużonego prostokąta, jako piętrowa z rzędami otworów w obu kondygnacjach. Obecnie znajduje się w stanie ruiny, bez tynków, więźby dachowej, pokrycia i części ścian wewnętrznych, o zamurowanych otworach. Do budynku dostawiona jest kurtyna muru, wydzielającego niegdyś wewnętrzny dziedziniec, z wieżyczką na przełamaniu, a w nim czytelne są ślady po otworach okiennych i belkach stropowych rozebranych obiektów.

Spichlerz ulokowany jest po przeciwnej, północnej stronie ulicy, w kompleksie zabudowań gospodarczych, dłuższym bokiem wzdłuż drogi, frontem w stronę podwórza. Wybudowano go na rzucie prostokąta z podcieniem wspartym na masywnych filarach. Prostopadłościenna, podpiwniczona bryła przekryta jest dachem dwuspadowym, ściany wymurowane z cegły, połacie dachu pokryte blachą trapezową.  Elewacje osadzone na wysokim cokole, z gzymsem podokapowym i skromną dekoracja płycinową, w dłuższych rozmieszczono rytmicznie rzędy okien i drzwi, w szczycie półkoliste okienko.

Kaplica grobowa Starzeńskich ulokowana jest po południowej stronie wąwozu, na jego krawędzi będącej zarazem granicą parku, w pobliżu cmentarza parafialnego. Kaplicę wymurowano na rzucie prostokąta z trójbocznie zamkniętą częścią ołtarzową. Jej prostą bryłę przykryto z dachem dwuspadowym opadającym trzema połaciami nad trójbocznym zamknięciem. Ściany kaplicy wymurowano z cegły, w dolnych partiach z kamienia, połacie dachu pokryto blacha trapezową. W dłuższych elewacjach rozmieszczono po jednym, smukłym, zamkniętym ostrołukowo oknie, nad ostrołukowym wejściem, w szczycie, osadzono latarnię.

Park zachowany jest w postaci szczątkowej. Z rozległych ogrodów widocznych na planie katastralnym z połowy XIX w. wydzielono w 2 poł. XX w. tereny nadające się pod zabudowę, pozostawiając jedynie zadrzewiony wąwóz. Zaniedbywany latami i zarośnięty teren poddano rewitalizacji czyniąc zeń ogólnodostępny park gminny, ze stawami i placem zabaw.

Oficyny niedostępne – zamknięte ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną.

Spichlerz niedostępny, użytkowany.

Park - dostępny

Kaplica – dostępna z zewnątrz

Oprac. Barbara Potera, OT NID Rzeszów, 31.10.2019 r.