Historia

Początkowo wieś należała do rodu Oksza, a później do Chocimowskich. W XV wieku część dóbr została nabyta przez krakowską kurię, m.in. przez biskupa Wojciecha Jastrzębca i kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. W kolejnych wiekach majątek należał do Mikołaja Oleśnickiego, a później do jego potomków oraz rodziny Popielów. W 1787 roku dwór odwiedził król Stanisław August Poniatowski. W 1874 roku właścicielem został Antoni Popiel, który rozbudował dwór i zmodernizował gospodarstwo. Za jego czasów powstał park krajobrazowy, stawy, nowe budynki gospodarcze oraz uporządkowany układ przestrzenny. Po śmierci Antoniego Popiela w 1902 roku majątek, obejmujący wtedy 1200 ha ziemi i trzy wsie, przeszedł w ręce rodzin Cichowskich, a następnie Ośniałowskich. W 1933 roku posiadłość Chocimów liczyła już tylko 552 ha. W czasie II wojny światowej majątek został zajęty przez niemiecką administrację, choć właściciele mieszkali tam do 1943 roku. Ostatnim z nich był Marian Ośniałowski – poeta i członek grupy literackiej „Współczesność”. Po wojnie w dworze urządzono przedszkole i szkołę, które funkcjonowały do 2006 roku. W latach 1945–1948 wycięto aleję lipową, a w kolejnych dekadach zniszczenia drzewostanu przyniosły silne wichury. Do lat 70. XX wieku teren dworu i parku był przekształcany – powstały boiska, asfaltowy podjazd i budynki dla pracowników spółdzielni oraz nauczycieli. Mimo zmian, zachowała się część historycznego układu przestrzennego. Przetrwały też niektóre budynki gospodarcze, m.in. kuźnia i spichlerz. Od 2010 roku obiekt znajduje się pod opieką Gminy Kunów, która wraz z lokalnymi stowarzyszeniami podejmuje działania na rzecz jego ochrony i zagospodarowania. Obecnie budynek pełni wiele funkcji, znajdują się w nim: świetlica środowiskowa, Izba Pamięci, Dom Środowisk Twórczych, Uniwersytet Ludowy, Koło Gospodyń Wiejskich, Stowarzyszenie Rozwoju wsi Chocimów, Brygada Polskich Drużyn Strzeleckich, zespół śpiewaczy Chocimowianie. 

Opis

Dwór w Chocimowie znajduje się w województwie świętokrzyskim, w południowo-zachodniej części wsi, w otoczeniu pól, sadów i dawnego parku. Został wzniesiony w 1868 roku, a swoją ostateczną formę uzyskał około 1874 roku. Został zaprojektowany w stylu neoklasycystycznym, charakterystycznym dla dworów ziemiańskich z drugiej połowy XIX wieku. Budynek zlokalizowany jest centralnie w założeniu parkowym i pełnił funkcję głównej siedziby majątku. Budynek murowany, parterowy z piętrową częścią środkową, wzniesiony został na planie prostokąta. Przykryty dachem trójspadowym na części parterowej i czterospadowym na części parterowej, z użytkowym poddaszem. Więźba jest drewniana stolcowo-kleszczowa. Elewacje podzielone są symetrycznie i zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Otwory okienne i drzwiowe obramowane są gzymsami i profilowanymi opaskami. Na elewacji frontowej znajduje się wejście główne z szerokimi drzwiami francuskimi, prowadzącymi na taras ze schodami dwubiegowymi. Od strony północno-zachodniej do budynku przylega część gospodarcza, prawdopodobnie kuchnia-kredens. Wewnątrz zachował się oryginalny układ funkcjonalny oraz elementy wyposażenia, takie jak: stolarka drzwiowa i okienna, parkiety, obudowa kominka z czarnego marmuru, piec kaflowy oraz trzy stiukowe tarcze podlampowe.

Nieruchomość dostępna po wcześniejszym kontakcie telefonicznym, miejsce spotkań dla lokalnej społeczności, 

Oprac. Wioletta Jankowska, OT NID w Kielcach, 30.06.2025 r.