Kantor – dawna siedziba Dyrekcji i Administracji Zakładów Lniarskich - Zabytek.pl
Kantor – dawna siedziba Dyrekcji i Administracji Zakładów Lniarskich
Adres
Żyrardów, Bolesława Limanowskiego 44
Lokalizacja
woj. mazowieckie,
pow. żyrardowski,
gm. Żyrardów
Historia
Budynek kantoru w centrum miasta to dawna siedziba dyrekcji i głównego biura Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich, jednej z największych spółek akcyjnych w Królestwie Polskim. Główny wzniesiono na planie litery H z fasadą główną i wydatnym ryzalitem od strony południowej. W 1896 roku od strony północnej obiekt rozbudowano o parterowe skrzydło zakończone dużą salą.
Budynek znajduje się na terenie zabytkowego zespołu zabudowy dawnej Osady Fabrycznej, wchodzącej w skład historycznego układu urbanistyczno-architektonicznego „Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna”, który w 2012 roku został uznany za Pomnik Historii. Sam kantor objęty jest prawną ochroną poprzez indywidualny wpis do rejestru zabytków nieruchomych, jego wyposażenie zaś jest wpisane do rejestru zabytków ruchomych.
W 2016 roku przeprowadzono szereg badań i ekspertyz technicznych na podstawie, których przygotowano program prac konserwatorskich. Ich celem było zatrzymanie degradacji zabytku oraz zabezpieczenie go przed dalszym niszczeniem, a także adaptacja na Urząd Miasta oraz bibliotekę publiczną. Przeprowadzone prace zostały docenione przez ekspertów – w roku 2023 kantor otrzymał wyróżnienie z konkursie Zabytek Zadbany w kategorii adaptacji obiektów zabytkowych.
Opis
Ceglany obiekt posiada trzy kondygnacje, w części jest podpiwniczony. Nieotynkowane elewacje opracowano profilowaną czerwoną cegłą. Kolejne kondygnacje zróżnicowano formą okien i dekoracjami. Budynek utrzymany jest w stylu arkadowym, prezentuje historyzujący kostium z nurtu Rundbogenstil. Dwu- i czterospadowe dachy – pierwotnie kryte dachówką łupkową – posiadają lukarny o smukłych nakryciach czterospadowych. We wnętrzu zachowały się oryginalne elementy pierwotnego wystroju: klatka schodowa z żeliwnymi kolumnami i balustradą, stolarka drzwiowa z portalami, drewniane stropy i drewniana profilowana okładzina słupów, unikatowe stropy ze stalowej blachy falistej, historyczne meble, elementy wyposażenia biura fabrykanta oraz kasy pancerne. W kantorze mieści się Urząd Miasta Żyrardowa oraz biblioteka publiczna.
Obiekt jest ogólnodostępny w godzinach pracy UM oraz biblioteki.
Oprac. Anna Dymek, OT NID w Warszawie, marzec 2023 r.
Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
ceglane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_14_BK.174692, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_14_BK.360300