Historia obiektu

Ciężki schron bojowy nr 52, będący elementem obrony Grupy Bojowej Wesoła, został wzniesiony w północnej części Obszaru Warownego Śląsk, w 1938 r. W tym czasie wybudowano także pozostałe obiekty wchodzące w skład grupy umocnień - schron pozorno-bojowy, obiekt pozorny oraz ufortyfikowaną tamę zalewową nr 2. Na zapolu pozycji znajdowała się komora kabli telefonicznych, obecnie niezachowana. Prace wyposażeniowe trwały do września 1939 r. Obiekty były przeznaczone do obrony grobli i jazu zbiornika Józefka oraz ochraniały przeprawę przez Brynicę w rejonie Kolonii Wesoła. Funkcją ciężkiego schronu bojowego nr 52 było zabezpieczenie obszaru położonego pomiędzy zbiornikiem Kozłowa Góra a Bobrownikami. Dodatkowe wsparcie dla Grupy Bojowej Wesoła stanowił tradytor artyleryjski Punktu Oporu Bobrowniki. Ponadto w Bobrownikach znajdowały się koszary, w których stacjonowała obsada grupy. We wrześniu 1939 r. w rejonie Kolonii Wesoła nie toczono walk. Obecnie większość obiektów wchodzących w skład grupy się zachowała. Likwidacji uległa komora kabli telefonicznych, zniszczona przez Rosjan w 1945 r. Stan techniczny pozostałych umocnień jest zróżnicowany. W 1950 r. ciężki schron bojowy nr 52 został zabezpieczony przez wojsko. Przeprowadzono wówczas konserwację elementów metalowych oraz ograniczono dostęp do wnętrza. W latach 1999-2003 obiekt został poddany kompleksowym pracom remontowym, przeprowadzonym przez członków stowarzyszenia Pro Fortalicium. Zakres prac obejmował m.in. porządkowanie wnętrza, zabezpieczenie oryginalnych elementów konstrukcji i wyposażenia, odtworzenie nasypów ziemnych oraz wykonanie wtórnego farbomaskowania. Obecnie schron pełni funkcję izby muzealnej.

Opis

Ciężki schron bojowy nr 52 został wzniesiony w zachodniej części grupy bojowej Wesoła, w pobliżu rzeki Brynicy. Obecnie w najbliższym otoczeniu obiektu znajduje się jednorodzinna zabudowa mieszkaniowa oraz pola i nieużytki rolne.

Schron wybudowano w klasie odporności na ostrzał „D”, jako obiekt jednokondygnacyjny, na rzucie zbliżonym kształtem do prostokąta, z zaokrąglonymi krawędziami ścian i stropu. Partie ścian od strony zachodniej, częściowo południowej i północno-wschodniej są obsypane ziemią. Pozostałe fragmenty ścian są odsłonięte i pokryte wtórnym farbomaskowaniem. W południowo-zachodniej części stropu znajduje się kopuła bojowa na rzucie pierścienia (model 38A, sygn. ZO 1938 145 N1076). Otwór wejścia głównego jest usytuowany w środkowej części ściany południowo-wschodniej. W północnej oraz południowej części schronu zostały rozmieszczone dwie strzelnice ckm, chronione tarczami pancernymi i wyposażone w uskokowe zabezpieczenia przeciwrykoszetowe. Ponadto w części północnej znajduje się strzelnica rkm. W ścianie południowo-zachodniej mieści się otwór wyjścia zapasowego, który także mógł być wykorzystywany do ostrzału z broni ręcznej. Wszystkie otwory strzelnic zostały usytuowane w załomach ścian i pod okapem stropu. Obok nich zamontowano zrzutnie łusek. Poniżej, po zewnętrznej stronie schronu, wylano betonowe płyty detonacyjne, o grubości 1 m, zabezpieczone przeszkodami w postaci stalowych potykaczy i drutu kolczastego. Rozmieszczenie strzelnic pozwalało na zabezpieczenie pobliskiej drogi oraz koryta rzeki Brynicy.

Wejście do schronu było chronione niezachowaną kratą przeciwszturmową (obecnie skrzydło w formie kraty zostało odtworzone). W ścianie usytuowanej naprzeciwko wejścia znajduje się otwór strzelnicy broni ręcznej. W południowej i północnej części schronu usytuowane są pomieszczenia dawnych izb bojowych. Wewnątrz mieściła się także maszynownia, izba załogi i dowódcy oraz toalety. W części południowo-zachodniej znajduje się wejście do szybu kopuły. Schron był wyposażony w instalację filtrowentylacyjną, system chłodzenia ckm i piecyk węglowy. Łączność wewnętrzna odbywała się przez rury głosowe, łączność zewnętrzna przez sieć telefoniczną Obszaru Warownego Śląsk. Obiekt był uzbrojony w trzy ciężkie karabiny maszynowe (ckm), dwa ręczne karabiny maszynowe (rkm), karabin przeciwpancerny, granaty ręczne oraz indywidualne uzbrojenie załogi. Obecnie większość elementów wyposażenia została odtworzona.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Wnętrze udostępniane po uzgodnieniu ze stowarzyszeniem „Pro Fortalicium”.

Autor noty: oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 24-04-2024