Historia

Parcelacja i zabudowa fragmentu Górnego Wrzeszcza między Jaśkową Doliną a starym traktem do Studzienki rozpoczęła się w latach 90. XIX wieku. Działka przy Hermannshoefer Weg 16 należała do Maxa Badena, właściciela sąsiedniej nieruchomości. Projekt kamienicy powstał w sierpniu 1899 roku w gdańskiej pracowni architekta Maxa Fliera. Budowę prowadził mistrz murarski Salewski. Latem 1900 roku dom w stanie surowym był już gotowy, ale odbiór końcowy odbył się dopiero w sierpniu 1901 roku. W 1911 roku zaadaptowano część poddasza na mieszkanie, w roku 1913 Flier opracował projekt przebudowy balkonów drugiego piętra na zamknięte przeszklone werandy. Wówczas właścicielem kamienicy był już kupiec Wilhelm Prager. W 1919 roku przebudowano na mieszkanie kolejny fragment poddasza (właścicielem był Alfred Post). W okresie wojny, w latach 1941-42, w części piwnic urządzono schron przeciwlotniczy. Kamienica przetrwała działania wojenne bez zniszczeń, po roku 1945 duże mieszkania podzielono wtórnie na mniejsze, na początku lat 70. XX wieku budynek podłączono do lokalnej sieci grzewczej, w związku z czym rozebrano w nim piece. 

Opis

Dom znajduje się w środkowej części Górnego Wrzeszcza na eksponowanej narożnej działce u zbiegu ul. Matejki i Wassowskiego. Elewacją frontową zwrócony jest na zachód. Eklektyczną kamienicę wzniesiono na rzucie litery U z lekko na zewnątrz rozwartymi ramionami (skrzydło północne i południowe). W trakcie frontowym pomieszczenia mają układ amfiladowy, na osi sień prowadzi do głównej klatki schodowej. Skrzydła są dwutraktowe, z własnymi kuchennymi klatkami schodowymi. Trzykondygnacyjna bryła ma podpiwniczenie i użytkowe poddasze. Uatrakcyjnia ją zastosowanie pseudoryzalitów zwieńczonych szczytami, wykuszy, loggi, balkonów i skomplikowanych układów przenikających się dachów dwuspadowych. Więźba dachowa jest drewniana, płatwiowo-kleszczowa z płatwią kalenicową. Pokrycie wykonano z dachówki ceramicznej w dwóch kolorach. Budynek wzniesiony jest z cegły na zaprawie wapiennej i tynkowany. Nad piwnicą ceramiczny, odcinkowy strop opiera się na belkach stalowych. Nad pozostałymi kondygnacjami stropy są drewniane, belkowe z tynkowaną podsufitką. Tynkowane elewacje dekoruje płytkie, niesymetryczne boniowanie z przewagą podziałów wertykalnych wyznaczonych przez pseudoryzality zwieńczone szczytami, dwukondygnacyjne wykusze i loggie. Otwory okienne mają zróżnicowany wykrój: w przyziemiu domknięte odcinkowo, wyżej półkoliście, okna balkonowe poddasza zwieńczone ściętym łukiem kotarowym; w elewacji północnej i zachodniej większość okien grupowana bi- lub triforialnie z ozdobnymi kolumienkami międzyokiennymi. Elewacja frontowa jest ośmioosiowa z wejściem w osi czwartej (w portalu para kolumn dźwigających belkowanie) i trzema pseudoryzalitami zwieńczonymi szczytami. W narożniku północno-wschodnim prostokątny wykusz opiera się na parze niskich kolumn, w przeciwległym – arkadowe loggie zwieńczone są balkonem. We wnętrzu wyróżnia się trakt frontowy z reprezentacyjną klatką schodową (schody wachlarzowe o eliptycznie linii belki policzkowej, słupku w formie kolumny kandelabrowej, toczonych tralkach i profilowanej poręczy), bogatą stolarką drzwiową i dekoracjami sztukatorskimi.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 02.06.2025 r.