Historia

Tzw. „Pustelnia na Puszczy” św. Jana z Dukli w Trzcianie to zespół budynków, w skład których wchodzą: kaplica pw. św. Jana z Dukli, dom pustelnika i stara pustelnia wraz z malowniczym, położonym w lesie otoczeniem. Obecnie istniejące obiekty pochodzą z XX wieku, lecz historia tego miejsca sięga okresu średniowiecza, kiedy to przez trzy lata, przed wstąpieniem do klasztoru, miał w tym miejscu prowadzić pustelnicze życie – Jan (beatyfikowany w 1769 roku). Pierwsza drewniana kaplica, fundacji Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej (żony właściciela dóbr dukielskich Jerzego Mniszcha) została zbudowana w tym miejscu w roku beatyfikacji św. Jana. Po jej zniszczeniu w wyniku pożaru kolejną drewnianą kaplicę ufundował w 1887 roku Cezary Męciński – ówczesny właściciel tych dóbr. Obecnie istniejąca murowana kaplica pochodzi z lat 1906-1908. Została ona zbudowana z inicjatywy gwardiana bernardynów dukielskich o. Ambrożego Ligasa, według projektu bernardyna Kamila Żarnowskiego. W skład zabytkowego zespołu pustelni wchodzi też tzw. dom pustelnika zwany również domem rekolekcyjnym – drewniany budynek z około 1930 roku oraz także drewniana tzw. stara pustelnia – obecna zbudowany w 1954 roku, prawdopodobnie na miejscu istniejącego budynku z XIX-wieku.   

Opis    

Pustelnia św. Jana z Dukli zlokalizowana jest około jeden kilometr na zachód od drogi relacji Dukla – Barwinek, usytuowana w lesie na stoku góry Zaśpit. Kaplica i dom pusternika położone są na skraju lasu, na znacznym wyniesieniu, poprzedzone od frontu wysoką murowaną ścianą oporową, w której znajdują się arkadowo ukształtowane wejścia do groty ze źródłem. Poniżej zespołu pustelni od wschodu położona jest rozległa polana. Dom pustelnika znajduje się nieopodal kaplicy, po jej północnej stronie. Tzw. stara pustelnia położona jest w nieznacznym oddaleniu, na południowy wschód od kaplicy. Prowadzi do niego leśna ścieżka. Przy ścieżkach w otoczeniu pustelni rozmieszczone są kapliczki Drogi Krzyżowej.

Zabytek dostępny.

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 15.01.2025 r.