Park dworski - Zabytek.pl
Adres
Budy Głogowskie
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. rzeszowski,
gm. Głogów Małopolski - obszar wiejski
Historia
Początki obecnego założenia dworskiego sięgają XVIII wieku, kiedy istniał tu folwark założony i administrowany przez Lubomirskich. Po 1772 roku Budy Głogowskie przeszły na własność władz austriackich. W 1819 roku wieś została zakupiona przez mieszczanina rzeszowskiego dr Jana Holzera i z jego inicjatywy w 1. połowie XIX wieku wzniesiono klasycystyczny, drewniany dwór oraz gorzelnię i browar. W połowie XIX wieku w skład zespołu dworskiego wchodziły: dwór, oficyna, stajnia cugowa, spichlerz, stodoła oraz gajówka. Budynkom towarzyszył park oraz ogrody gospodarcze i sad. Mapy z 4. ćwierci XIX wieku odwzorowały przy skrzyżowaniu lokalnych dróg park o swobodnym układzie alejek. Po I wojnie światowej majątek dworski zakupili Józefa i Franciszek Malinowscy. W 1945 roku na mocy przepisów o reformie rolnej, na wniosek Urzędu Ziemskiego w Rzeszowie grunty dworskie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W latach powojennych urządzono w budynku dworskim szkołę, a na terenie zespołu dworskiego, przy zachodniej granicy parku wzniesiono kościół z plebanią. W jego sąsiedztwie powstał w latach 80. XX wieku nowy budynek szkolny z boiskiem sportowym. Park z aleją grabową pełnił przez dziesięciolecia funkcje rekreacyjne, zachował znaczną część historycznych nasadzeń. Na początku XXI wieku przeprowadzono jego modernizację/estetyzację, utwardzono główną alejkę przelotową o przebiegu wschód-zachód, tworząc wygodny skrót z głównej drogi wiejskiej do szkoły. W 2025 roku rozpoczęto proces rewitalizacji parku.
Opis
Obszar dawnego założenia dworskiego położony jest pośrodku wsi, u zbiegu trzech lokalnych dróg prowadzących z części miejscowości o historycznych nazwach: Budy, Zacinki i Rękawek. We wschodniej części znajduje się masyw drzew parku, do niego przylega od zachodu teren kościelny oraz teren szkolny, od południa stadion z infrastrukturą. W parku zachowany jest starodrzew, przeważają gatunki rodzime, dominują: dęby szypułkowe, graby pospolite, jesiony wyniosłe, czeremchy pospolite, lipy drobnolistne i szerokolistne oraz robinie akacjowe, sosny wejmutki i dęby czerwone. Ze zwartego masywu drzew parkowych wyprowadzona jest w kierunku pd. aleja grabowa, dochodząca do płytkiej doliny lokalnego potoku Czarna. Aleja jest dobrze zachowana, pełna i niezwykle malownicza. Podsadzona miejscowo, po zewnętrznej stronie szpalerów, nieregularnymi, wielogatunkowymi nasadzeniami, oferuje w prześwitach po zachodniej stronie atrakcyjne widoki na łąkę i zabytkowy budynek dawnych stajni.
Obiekt dostępny.
Oprac. Barbara Potera, OT NID w Rzeszowie, 08.01.2026 r.
Bibliografia
- Kogut M., Ewidencja parku dworskiego w Budach Głogowskich, 1979.
- Piórecki J., Zabytkowe ogrody i parki województwa rzeszowskiego, Rzeszów 1996, s. 32-33.
- Polakowski S., Pozostałości złożeń dworskich województwa podkarpackiego, Krosno 2012, s. 390.
Rodzaj: park
Styl architektoniczny: nieznana
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_ZZ.3334, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_ZZ.30425