Historia

W połowie XIX w. wraz z rozbudową kolei warszawsko-wiedeńskiej we wszystkich miastach połączonych linią kolejową, rośnie wartość terenów położonych w pobliżu dworcu. W Piotrkowie taką dzielnicą staje się Sieradzkie Przedmieście a w szczególności ul. Pryncypalną (ob. ul. Juliusza Słowackiego) łącząca dworzec kolejowy z centrum miasta  - Starym Miastem. Przy ulicy tej oraz jej przecznicach powstają reprezentacyjne kamienice – mieszkania urzędników urzędy, banki. Jedną z takich ulic jest ul. Bankowa (ob. Dąbrowskiego). Parcela pod numerem 15 W II poł. XIX w. należała do Konstantego Sapińskiego. Dla niego zbudowana została północna część obecnej piętrowej kamienicy, obejmująca cztery osie. W 1908 r. następni właściciele Krügerowie rozbudowali kamienicę i ujednolicili wygląd elewacji frontowej, na podstawie projektu architekta piotrkowskiego Feliksa Nowickiego.

Opis

Działka, na której położona jest willa znajduje się w kwartale między ulicami: Dąbrowskiego, gen. Roweckiego-Grota, H. Sienkiewicza i J. Słowackiego. Położona jest się w zachodniej pierzei ulicy Dąbrowskiego, w pierzei ulicy widoczna jest jego wschodnia elewacja. 

Obiekt wzniesiony w stylu eklektycznym z elementami neorenesansu w dekoracji elewacji frontowej i neobaroku w wystroju wnętrz. 

Kamienica wybudowana została na rzucie dwóch prostokątów – węższego od strony południowej z wnętrzami o układzie jedno lub półtora traktowym i dwukrotnie szerszego obejmującą cztery osie od północy, o dwutraktowym układzie wnętrz. W skrajnej południowej osi znajduje się brama przejazdowa. W osi centralnej sień wejściowa na klatkę schodową. Klatka schodowa mieści się w części północnej budynku, przy elewacji zachodniej. Jej osi umieszczone są na tle pseudoryzalitu. Na styku części północnej i południowej budynku znajduje się parterowa przybudówka na planie prostokąta. 

Budynek jest piętrowy, podpiwniczony. Część północną obiektu przykrywa niski dach dwuspadowym, część południową jednopołaciowy nachylony ku wschodowi. Przybudówka przy ścianie zachodniej przykryta jest dachem pulpitowym.

Kamienica jest murowana z cegły na zaprawie cementowo-wapiennej. Jest tynkowana i malowana. Sztukaterie są cementowe. 

Piwnice sklepione odcinkowo. Nad kondygnacjami wyższymi stropy drewniane, belkowe tynkowane na trzcinie, ze sztukateriami gipsowymi. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo-płatwiowa, wsparta na ściance kolankowej od wschodu. Krokwie wsparte są na stolcach z zastrzałami. Dach kryty papą na deskowaniu. W piwnicach cementowa wylewka. Na parterze, od frontu i na klatkach schodowych ułożono posadzki ceramiczne z barwnych płytek o wzorach roślinnych i geometrycznych. W pomieszczeniach mieszkalnych podłogi deskowe lub parkiet w jodełkę. Schody murowane dwubiegowe, z podestami i stopniami z piaskowca, w części północnej. Balustrada przy nich jest żeliwna, ażurowa, dekoracyjna. Schody od strony południowej są kręte, betonowe, wybudowane wokół drewnianego, wielobocznego słupa. 

Brama przejazdowa zamykana jest dwuskrzydłowymi wrotami, z furtką. Wrota są deskowe, listwowane, od frontu w jodełkę. Drzwi w budynku przeważnie konstrukcji ramowo-płycinowej, niektóre z tablaturą i bogatymi zdobieniami snycerskimi – gzymsami, nakładkami, jedno- lub dwuskrzydłowe. Są również drzwi częściowo przeszklone, okratowane. Frontowe drzwi z nadświetlami sklepione odcinkowo. Okna ościeżnicowe, czterodzielne, dwa skrzydła dolne i dwa nadślemieniem. W elewacji frontowej dwa balkonowe port-fenêtre. Dwa balkony wsparte na czterech lub pięciu żeliwnych wspornikach wolutowych, na nich deskowa podłoga, balustrady ażurowe.

Elewacja frontowa piętrowa, dziewięcioosiowa. Wzniesiona na gładko tynkowanym cokole. Ściana na wysokości parteru pokryta boniowaniem w tynku, wyżej gładko tynkowana. Otwory parteru sklepione odcinkowo, wyżej prostokątne. Brama przejazdowa umieszczona została w osi skrajnej południowej. Cztery osie południowe wyznaczone wysokimi otworami drzwiowymi, prowadzącymi do sklepów. Cztery osie od północy wyznaczone otworami okiennymi. Pod nimi płyciny. W cokole poniżej okien parteru wejścia do sklepów w suterenach. Okna i port-fenêtre (w osi drugiej i siódmej od północy) na piętrze ujęte parami jońskich pilastrów na cokołach. Pilastry wspierają belkowanie z gładkim fryzem, odcinkiem gzymsu i tympanonem zwieńczony łukiem odcinkowym. Ścianę wieńczy gzyms wsparty na konsolach. Na ścianach między otworami parteru, w części południowej, zachowały się ślady reklamowych napisów sprzed II wojny światowej. 

Elewacja zachodnia, gładko tynkowana. W części południowej jedynie otwór bramy przejazdowej i pojedynczy otwór wejściowy i okno doświetlające klatkę schodową. Część północna wzniesiona na cokole, piętrowa, czteroosiowa. Od południa jednoosiowy ryzalit klatki schodowej. Na obu kondygnacjach otwory okienne prostokątne. Na poddaszu w formie prostokątów leżących. 

Wystrój – zachowała się bogato dekorowana stolarka drzwiowa. Drzwi frontowe, na główną klatkę schodową, drzwi we wnętrzach. W sieni i na klatce schodowej zachowała się sztukatorska dekoracja na sufitach oraz nad otworami wejściowymi do mieszkań, o charakterze neorenesansowym i neobarokowym.

Obiekt niedostępny. 

Oprac. Agnieszka Lorenc-Karczewska, OT NID w Łodzi, 10.04.2020 r.