Historia obiektu

Most został zbudowany w latach 1902-04 r. podczas budowy linii kolejowej. Projekt budowy linii normalnotorowej sporządził Gwalbert Ziembicki w 1897 r. Projekt ten nie został zaakceptowany przez Sejm Krajowy we Lwowie oraz przez c.k. Ministerstwo Wojny, w związku z czym koncesja na budowę nie została udzielona. Trasa została wytyczona pod koniec 1900 r. Inż. Maurycy Machalski zakończył opracowanie projektu linii wąskotorowej w kwietniu 1901 r. Projekt powstał w oparciu o wcześniejszy projekt linii normalnotorowej. Po ukończeniu projektu rozpoczęła prace komisja wywłaszczeniowa. Koncesja na budowę została udzielona księciu Andrzejowi Lubomirskiemu dopiero 15.02.1902 r. Linia kolejowa została oficjalnie otwarta 8.09.1904 r.

Równocześnie z otwarciem linii kolejowej uruchomiono także most na potoku Brzezinka na pd. od przystanku osobowego Zagórze. Konstrukcja mostu wykonana została przez hutę w Witkowicach (ob. Ostrawa) w 1904 r. o czym świadczy tabliczka firmowa umieszczona na belce przęsła od strony pn. Podczas obu wojen światowych most nie został uszkodzony. Przetrwał także liczne wylewy rzeki Mleczki. W 1951 r. zmieniono szerokość torów z 760 na 750 mm. W 1991 r. most wraz z całą linią kolejową został wpisany do rejestru zabytków. 1.01.2002 r. PKP wyłączyły kolejkę ze swoich struktur i zwolniły całą załogę. W tym samym roku linię kolejową przejęło Starostwo Powiatowe w Przeworsku. Operatorem zostało Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych z Kalisza, które reaktywowało kursowanie „Pogórzanina” i przewozy towarowe. W 2012 r. eksploatację przejął Powiatowy Zarząd Dróg w Przeworsku. W 2021 r. rozpoczęto prace remontowe linii kolejowej. W 2023 r. wyremontowano odcinek linii kolejki przechodzącej przez most.

Opis obiektu

Most kolejowy na potoku Brzezinka będącym prawym dopływem rzeki Mleczki, w km 24,6+00 linii kolejki wąskotorowej Przeworsk – Dynów znajduje się na obszarze miejscowości Zagórze.

Jest to most 1-przęsłowy o konstrukcji nitowanej z blachownic stalowych. Ustrój konstrukcyjny mostu złożony jest z 2 podłużnych belek stalowych o przekroju dwuteowym połączonych 10 poprzecznicami kratownicowymi. Belki oparte są na granitowych blokach wmontowanych w strukturę przyczółków murowanych z bloków piaskowcowych. Na przyczółkach równolegle do toru znajdują się 4 parapety wykonane z bloków betonowych. Na każdym z przyczółków, pomiędzy parapetami, ułożone są poprzecznie do toru drewniane mostownice. Tory kolejowe zamocowane są na mostownicach poprzecznych za pomocą śrub i podkładek stalowych. 6 z tych mostownic było znacznie dłuższych – wysunięte na boki mostu. Na częściach wysuniętych po obu stronach toru ułożone były drewniane chodniki z desek. Pozostałości chodników były widoczne jeszcze w 2008 r. Prawdopodobnie na ich końcach miały być mocowane balustrady, ale nie ma po nich żadnego śladu. Po remoncie z 2023 r. pozostała tylko jedna przedłużona mostownica. Wewnątrz toru umieszczone są odbojnice przeciwwykolejeniowe z szyn kolejowych i blachy przeciwpożarowej. Długość konstrukcji bez przyczółków wynosi 13,3 m, długość z przyczółkami – 18,9 m. Wysokość przęsła nad lustrem wody w świetle konstrukcji - ok. 2,5 m.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny.

Autor noty: Opr. Adam Sapeta, OT NID w Rzeszowie, 19-04-2024 r.