Historia

Tradycja założenia dworskiego w obecnym miejscu sięga XV wieku. Już w 1442 roku kronikarz Jan Długosz wymienia we wsi Wolica folwark szlachecki należący do Jakuba Wolickiego. Następnie majątek należał m.in. do Pakoszów, Koralewskich, Kamińskich. W latach 80. XIX wieku został zakupiony przez Apolinarego Przyłęckiego, jasielskiego notariusza, burmistrza Ciężkowic i Jasła. Z jego inicjatywy wzniesiono, częściowo na miejscu starszego budynku, w 4 ćwierci XIX wieku eklektyczny dwór, o sylwecie i detalu nawiązującym do stylu szwajcarsko-uzdrowiskowego. Zapewne w tym samym czasie zaprojektowano ogród towarzyszący budynkowi – park krajobrazowy, w kompozycję którego wciągnięto wcześniejsze nasadzenia. Zmienił się wtedy charakter założenia dworskiego, dawny zespół folwarczny przekształcono w podmiejską rezydencję ziemiańską, będącą częścią rozległego majątku ziemskiego, liczącego przed II wojną światową około 200 hektarów roli, łąk i ogrodów użytkowych. Ostatnim, przedwojennym właścicielem dworu był major Wojska Polskiego Lech Przyłęcki, który po zakończeniu działań wojennych zamieszkał w Wielkiej Brytanii i tam zmarł. Po II wojnie światowej ziemie należące do majątku zostały rozparcelowane na mocy ustawy o reformie rolnej, na znacznej części funkcjonowała Spółdzielnia Kółek Rolniczych. Dwór wraz z otoczeniem został wydzielony z gospodarki rolnej. W budynku dworu przez jakiś czas działalność prowadził Dom Kultury. Następnie Komitet Opieki Społecznej w Rzeszowie przekazał rzeszowskiemu Kuratorium Okręgu Szkolnego posiadłość i obiekty w Wolicy z przeznaczeniem na Państwowy Dom Dziecka. Park dworski oraz ogród gospodarczy wydzielono ogrodzeniem z siatki metalowej, w części parkowej podbudowanym betonowym cokołem. Aż do 1990 roku przy placówce funkcjonowało gospodarstwo pomocnicze. W 2020 roku placówkę opiekuńczą przeniesiono do innej miejscowości a Powiat Jasielski, właściciel obiektu przeznaczył zespół dworski w Wolicy do sprzedaży.

Opis    

Zespół dworsko-parkowy w Wolicy ulokowany jest w południowej części wsi, na łagodnym stoku wzniesienia o nachyleniu w kierunku północno-wschodnim, w oddaleniu od terenów zwartej zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej. Zespół, o powierzchni nieco ponad 2,4 hektarów, przylega od północy do lokalnej drogi, od wschodu i zachodu graniczy z wytyczonymi w 2. połowie XX wieku, częściowo zabudowanymi parcelami, od południa przylegają do niego rozległe pola uprawne. Na teren objęty ochroną konserwatorską, stanowiący jedną działkę ewidencyjną o numerze 300/1, składają się dwie części o odmiennym charakterze. Wschodnią część stanowi historyczny park z dworem i oficyną. Zachodnią część stanowi dawny dworski ogród użytkowy (z drzewami i krzewami owocowymi), zagospodarowany w podobny sposób w 2. połowy XX wieku, obecnie nieużytkowany.  

Obiekt dostępny z zewnątrz. 

Oprac. Barbara Potera, OT NID w Rzeszowie, 15.01.2026 r.

Bibliografia    

• Libicki P.,  Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012.
• Kawa W., Katalog parków woj. krośnieńskiego, Wolica, gmina Jasło-wieś, maszynopis, Archiwum UOZ Krosno, 1977.
• Opinia dotycząca skreślenia z rejestru zabytków części zespołu dworsko-parkowego w Wolicy, gm. Jasło (tj. części działki ewid. nr 300/1), B. Potera, J. Stęchły, NID.
• Piórecki J., Ogrody i parki województwa krośnieńskiego, Bolestraszyce 1998.
• Szczurek W, Chomiczewski Z., Dokumentacja konserwatorska dla zespołu dworsko-parkowego w Wolicy, Archiwum UOZ Krosno, Kraków 2020.