Historia

Według kroniki spisanej w 1657 roku przez proboszcza Wojciecha Kazimierza Szlegierskiego, parafię w Wiźnie erygowano w 1390 roku. Jej tymczasowym administratorem był Placyd z Krakowa, benedykt z Tyńca. Drewniany kościół pod wezwaniem św. Marka został wybudowany na podgrodziu, w pobliżu zamku. Uległ on spaleniu w trakcie najazdu litewskiego w 1392 roku. W 1400 roku wzniesiono nowy kościół drewniany, wokół którego formował się cmentarz. Staraniem Jana Wojsławskiego, proboszcza wiźnieńskiego, nastąpiła zmiana lokalizacji kościoła parafialnego, na wzgórze zwanym Ogrody, na skarpie nad Narwią. W 1500 roku Księżna Anna Mazowiecka ufundowała nowy, murowany kościół p.w. św. Jana Chrzciciela. Jego budowę ukończono w 1525 roku.

Kaplica cmentarna została zbudowana w 1929 roku na pamiątkę istniejącego w tym miejscu pierwszego, drewnianego kościoła parafialnego. Jej fundatorami byli Antoni i Emilia Dobrońscy. Proboszcz parafii wiźnieńskiej Józef Kulesza w liście z dnia 3 lipca 1930 roku poinformował o tym fakcie biskupa łomżyńskiego. Jednocześnie poprosił o możliwość jej poświęcenia i odprawiania w niej nabożeństw. Podkreślał też, że „groby umarłych nie będą w niej umieszczane z wyjątkiem tylko tych, które tam były od lat dawniejszych”. Z listu proboszcza wynika również, że murowana kaplica została wzniesiona na miejscu starej, drewnianej, która uległa zniszczeniu. W odpowiedzi biskup przychylił się do złożonej prośby. Jednocześnie wskazał, że nowa kaplica ma się stać własnością kościoła wiskiego i służyć odprawianiu nabożeństw żałobnych. W 2017 roku w kaplicy wymieniono więźbę dachową, pokrycie dachowe wykonano z dachówki ceramicznej karpiówki. W 2018 roku podczas prac remontowych pod posadzką odkryto kryptę, pochodząca zapewne z XVII wieku. Mieściła ona trumny, w tym bogato zdobione. Pochówki zawierały szczątki jedenastu osób. W następnych latach przeprowadzono remont ścian zewnętrznych kaplicy: położono nowe tynki, pomalowano elewacje.

Opis

Kaplica usytuowana jest w północnej części cmentarza, na wzniesieniu, po wschodniej stronie głównej alei, ustawiona do niej szczytem. To obiekt murowany z cegły, otynkowany, na cokole z ciosów kamiennych. Założony na planie prostokąta, jednokondygnacjowy, nakryty dachem dwuspadowym. W kalenicy iglica w formie wysmuklonego ostrosłupa zwieńczonego krzyżem. W elewacji frontowej znajduje się otwór drzwiowy, zakończony półkoliście, poprzedzony wielostopniowymi, betonowymi schodami. W nim drzwi drewniane, dwuskrzydłowe, szalowane romboidalnie od zewnątrz a pionowo wewnątrz. W trójkątnym, szczycie umieszczona prostokątna, zakończona półkoliście nisza. Elewacja tylna (wschodnia) jest gładka. Elewacje boczne (północna i południowa) z prostokątnym półkoliście zakończonym otworem okiennym na osi. Kaplice i szczyty obiega profilowany gzyms wieńczący. Naroża i otwory okienne kaplicy ujmują pilastry. Jej wnętrze jest jednoprzestrzenne. 

Kaplica cmentarna jest dostępna.

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku, 12.05.2025 r.