Historia

Po odzyskaniu niepodległości, po latach niewoli, w całej Polsce spontanicznie zaczęto obchodzić rocznice wybuchu powstań, upamiętniać miejsca związane z walką powstańczą, miejsca kaźni powstańców, jak i samych weteranów powstania 1863. W publikacji z okresu międzywojennego znajdujemy krótką informację o Ludwiku Krajewskim: „Ludwik Krajewski lat 17, zginął pod Dembnikami 28 maja 1863 r.”. Na fotografii z tamtego czasu widnieje mogiła ziemna z drewnianym krzyżem z ogrodzeniem z betonowych przęseł. Pod fotografią podpis: „Grób Ludwika Krajewskiego w Wiźnie, woj. białostockie”. W 1998 roku na ziemnej mogile wzniesiony został pomnik złożony z wydatnego cokołu, na którym posadowiono trzy prostopadłościenne słupy z tablicami komemoratywnymi. Całość instalacji została obłożona cegłą klinkierową, tablice zostały wykonane z czarnego marmuru, inskrypcje i inne elementy pozłocono.  Na jednej z tablic widniał napis: TU SPOCZYWA/ A[Aleksander]. KRAJEWSKI/ DOWÓDCA GRUPY WALCZĄCEJ W SAMBORACH I GRĄDACH WONIECKO.  Informacji o Aleksandrze Krajewskim nie udało się ustalić. W publikacji z 2000 roku znajdujemy wzmiankę „Ludwik Krajewski z Wizny, dowodzący niewielkim oddziałem powstańczym, schwytany w Wiźnie został powieszony, a ciało jego wleczono po ulicach miasta, aby odstraszyć innych od wstępowania w szeregi powstańcze”. Trudno dociec, która ze skąpych wzmianek historycznych dotyczy pochowanego w Wiźnie bohatera.  W grudniu 2024 roku staraniem Gminy Wizna na wszystkich słupach zostały wymienione tablice, wymieniono tablicę na średnim (dostosowano napisy zgodnie z wytycznymi IPN dotyczącymi imienia dowódcy powstania), dodano stylizowanego orła wojskowego z tarczą amazonek z datą 1863, umieszczono także nową inskrypcję TU SPOCZYWA/ LUDWIK KRAJEWSKI/ LAT 17/ DOWÓDCA ODDZIAŁU/ WALCZĄCEGO W SAMBORACH/ I GRĄDACH WONIECKO/ PODCZAS/ POWSTANIA STYCZNIOWEGO/ ZGINĄŁ 28 V 1863 R. Została także wymieniona okładzina na podstawie pomnika. Remont sfinansowano z dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opis

Nagrobek powstańca styczniowego znajduje się w północno zachodniej części cmentarza, niemal vis a’ vis kaplicy cmentarnej, za lastrykowym nagrobkiem rodziny Jagielskich. Pomnik złożony jest z wydatnego cokołu, na którym posadowiono trzy zróżnicowanej wysokości, prostopadłościenne słupy z tablicami komemoratywnymi. Całość instalacji została obłożona cegłą klinkierową, tablice zostały wykonane z czarnego marmuru, inskrypcje i inne elementy pozłocono.  Na tablicach od lewej strony:

(wymieniona po 2013 roku) stylizowany orzeł wojskowy z tarczą amazonek z datą 1863/ TU SPOCZYWA/ LUDWIK KRAJEWSKI/ LAT 17/ DOWÓDCA ODDZIAŁU/ WALCZĄCEGO W SAMBORACH/ I GRĄDACH WONIECKO/ PODCZAS/ POWSTANIA STYCZNIOWEGO/ ZGINĄŁ 28 V 1863 R. Na środkowym, najwyższym słupie tablica z krzyżem z figurą ukrzyżowanego Chrystusa, poniżej tablica z napisem: POWSTAŃCOM/ STYCZNIOWYM/ Z 1863 ROKU/ SPOŁECZEŃSTWO WIZNY. Na ostatnim, najniższym słupie umieszczono wizerunek orła w koronie. Po pracach remontowych w 2024 roku została  wymieniona okładzina na podstawie pomnika w jaśniejszym odcieniu brązu niż na słupach.

Obiekt dostępny.

Oprac. Iwona Górska, Oddział Terenowy w Białymstoku, 26.05.2025 r.