Historia

Pierwsza wzmianka o kamienicy pochodzi z 1427 roku, gdy jest opisywana jako dom rzeźnika Macieja Mamota (Mathias Momot). Od drugiej połowy XV wieku do pierwszej ćwierci XVI wieku kamienica była w rękach patrycjuszowskiej rodziny Kazubów. Oni również dokonali pierwszych znaczących przebudów. Zleceniodawcą kolejnych remontów był właściciel kamienicy od 1659 roku Piotr Korycki. Był on szafarzem królewskim oraz mężem Zuzanny Baryczkówny (córki Mateusza), która wniosła kamienicę w posagu. Prawdopodobnie wtedy budynek został przerobiony na trzytraktowy z umiejscowionymi na każdym piętrze pomieszczeniami kuchennymi (świadczyłoby o wykorzystaniu go jako obiektu wielorodzinnego), a także dodano na zwieńczeniu latarnię. Prawdopodobnie również z tego czasu pochodzi kamienny portal z gmerkiem (ukoronowane serce) oraz z oryginalną kutą kratą w nadświetlu. Następnymi właścicielami przez XVI wiek byli Baryczkowie. Od nich kamienicę nabył Krzysztof Kisz (Kysz) winiarz, grek z pochodzenia. Kolejnymi dysponentami budynku byli: jezuici, rodzina Schröderów, Szymanowskich, kupiec Michał Wilczan i jego spadkobiercy. W dwudziestoleciu międzywojennym przeprowadzono remont i wykonano nową dekorację malarską elewacji według projektu Wacława Borowskiego. Wokół okien wykonano ornamenty kandelabrowe, natomiast prostokąty poniżej parapetów drugiego i trzeciego piętra wypełniono przedstawieniami figuralnymi. Kamienica Kazubowska należy do kamienic rynkowych, które poniosły największe straty w 1944 roku. Ściana frontowa wychylona i popękana wymagała rozebrania i rekonstrukcji, zachowano jedynie portal wejściowy. Oryginalne zachowały się jedynie sklepienia i ściany piwnic oraz ściany wewnętrzne i częściowo sklepienia parteru. Kamienicę odbudowano w latach 1950-53 na potrzeby Muzeum Historycznego m.st. Warszawy według projektu Stanisława Żaryna, przy współpracy Jerzego Majdeckiego. W trakcie odbudowy elewację frontową kamienicy pokryto sgraffitem autorstwa malarza Witolda Millera. W latach 1973-74 według projektu Teresy Dobiszewskiej (konstrukcja: Wojciech Dobiszewski i Jerzy Gładki) zrealizowano salon widokowy w latarni.

2 września 1980 roku Stare Miasto w Warszawie zostało umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego.

W 2014 roku rozpoczęto projekt Modernizacja, konserwacja oraz digitalizacja zabytkowej siedziby głównej Muzeum Warszawy przy Rynku Starego Miasta w Warszawie, realizowany w ramach programu Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, przy wsparciu udzielonym z funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Lichtensteinu i Norwegii oraz środków krajowych. W ramach projektu wykonano prace budowlane i konserwatorskie w jedenastu kamienicach siedziby Muzeum Warszawy z zewnątrz i wewnątrz. Punktem odniesienia przy konserwacji elewacji była odbudowa kamienic z lat 50. XX wieku. Projekt kolorystyki został oparty o badania przeprowadzone przez głównego wykonawcę prac i uzgodniony ze stołecznym konserwatorem zabytków. Zgodnie z projektem kolorystycznym z 1951 roku kamienica miała mieć kolor pomarańczowy, w latach 90. była pomalowana na jasnoróżowy.

Opis

Kamienica Kazubowska jest budynkiem murowanym, czterokondygnacyjnym z użytkowym poddaszem oraz nadbudowaną latarnią. Ściany wykonane są z cegły ceramicznej pełnej. Od strony rynku elewacja jest trzyosiowa. Okna trzech pięter mają profilowane obramienia datowane na XVIII wiek, na pierwszym i drugim piętrze z niewielkimi gzymsami, natomiast poniżej okien trzeciego piętra znajdują się prostokątne płyciny wypełnione dekoracją sgraffitową przedstawiającą atrybuty rzemiosł. Sgraffitta pokrywają również przestrzeń elewacji nad oknami trzeciego pietra oraz powierzchnię pomiędzy oknami pierwszego i drugiego piętra. Okna w poddaszu zwieńczone są trójkątnymi naczółkami. Latarnia na dachu jest trójosiowa, a jej środkową część dekoruje stiukowy wieniec laurowy. Dach latarni jest dwuspadowy ujęty dwoma obeliskami, zaś na kalenicy znajduje się blaszana sterczyna w formie kwiatu. W przyziemiu kamienicy zachował się piaskowcowy portal zamknięty półkolistym boniowanym łukiem z gmerkiem w kluczu, obok prostokątne okno w kamiennej opasce, na miejscu dawnego wejścia do sklepu. Portal wejściowy prowadzi do długiej sieni ze sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Piwnice mają podziały wzdłużne przekryte gotyckimi  sklepieniami kolebkowymi. W trakcie odbudowy powojennej stropy od pierwszego piętra w górę wykonano jako belkowe typu Kleina.

Obiekt dostępny w godzinach pracy muzeum - https://muzeumwarszawy.pl/wizyta/.

Oprac. Ewa Perlińska-Kobierzyńska, Muzeum Warszawy, 2025 r.