Historia

Tzw. „Pustelnia na Puszczy” św. Jana z Dukli w Trzcianie to zespół budynków, w skład których wchodzą: kaplica pw. św. Jana z Dukli, dom pustelnika i stara pustelnia wraz z malowniczym, położonym w lesie otoczeniem. Historia tego miejsca sięga okresu średniowiecza, kiedy to przez trzy lata, przed wstąpieniem do klasztoru, miał w tym miejscu prowadzić pustelnicze życie – Jan (beatyfikowany w 1769 roku). Pierwsza drewniana kaplica, fundacji Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej (żony właściciela dóbr dukielskich Jerzego Mniszcha) została zbudowana w tym miejscu w roku beatyfikacji św. Jana. Po jej zniszczeniu w wyniku pożaru kolejną drewnianą kaplicę ufundował w 1887 roku Cezary Męciński – ówczesny właściciel tych dóbr. Obecnie istniejąca murowana kaplica pochodzi z lat 1906-1908. Obecna drewniana tzw. stara pustelnia zbudowana została w 1954 roku, prawdopodobnie w miejscu domu istniejącego tu już w XIX wieku.   

Opis    

Pustelnia św. Jana z Dukli zlokalizowana jest około jeden kilometr na zachód od drogi relacji Dukla – Barwinek, usytuowana w lesie na stoku góry Zaśpit. Budynek starej pustelni położony jest na południowy wschód od kaplicy u podnóża zalesionego wzgórza. Tzw. stara pustelnia jest niewielkim budynkiem na rzucie prostokąta z dwoma pomieszczeniami we wnętrzu – izdebką i sienią. Jest to obiekt parterowy wzniesiony w konstrukcji zrębowej (zrąb odsłonięty) na podmurowaniu z polnych kamieni. Zrąb łączony jest na tzw. jaskółczy ogon z ostatkami zrównanymi z licem elewacji. Nakryty jest  dwuspadowym dachem o pokryciu blachą. Elewacja frontowa jest dwuosiowa, niesymetryczna z otworem drzwiowym i jednym oknem. Elewacja boczna, wschodnia jednoosiowa. Elewacja tylna i boczna zachodnia bez otworów. Trójkątne szczyty w elewacjach bocznych są odeskowane, z ozdobnie wycinaną dolną krawędzią.

Zabytek dostępny.

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 15.01.2025 r.

Bibliografia    

• Bogdalski Cz., Błogosławiony Jan z Dukli, Dukla 1938.
• Cyran A., Święty Jan z Dukli, Krosno 2007.
• Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, tzw. karta biała, Trzciana, Domek Pustelnika. Pustelnia Św. Jana z Dukli, oprac. B. Tondos, (Archiwum WUOZ Delegatura w Krośnie), 2007.
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 13, Województwo krośnieńskie, Krosno, Dukla i okolice, red. Ewa Śnieżyńska-Stolotowa i Franciszek Stolot, Warszawa 1977.