Historia obiektu

W latach 1744-1793 właścicielem Babicy był Jerzy Piniński, który w ostatniej ćw. XVIII w. wzniósł nową siedzibę mieszkalną. Ten nowy murowany i jednokondygnacyjny budynek dworu wzniesiony został na rzucie prostokąta z dwoma skrzydłami od strony wsch. i zach. Po śmierci Jerzego Pinińskiego aż do 1825 r. Babica stanowiła wspólną własność jego syna Józefa Pinińskiego i wdowy Katarzyny z Woszczyckich Pinińskiej. Po dokonaniu rodzinnego działu dóbr w 1825 r. jedynym właścicielem wsi był Józef Piniński, który w 1853 r. sprzedał majątek ziemski Romanowi Sołtykowi, mężowi Józefy Łucji Pinińskiej, swojej przysposobionej córki. W 1877 r. majątek ziemski w Babicy zakupiła Aleksandra Dunin-Borkowska, która wniosła go w wianie Rogerowi Łubieńskiemu. Po 1886 r. kompleks dworski został zakupiony przez Konstantego Gwalberta Pawlikowskiego, który zmarł w 1904 r. Od tego czasu zespół dworski w Babicy należał do Marii Zofii Wiktorówny, która w 1913 r. wyszła za mąż za Joachima Jarochowskiego. W latach 20. XX w. Joachim Jarochowski przeprowadził rozbudowę dworu, poprzez nadbudowę o jedno piętro skrzydeł bocznych. Joachim Jarochowski (1880-1950) wraz ze swoją małżonką Marią Zofią (1889-1943) byli ostatnimi dziedzicami babickiego majątku ziemskiego. Jesienią 1944 r. Joachim Jarochowski został pozbawiony swojej własności w oparciu o dekret PKWN o reformie rolnej, a sam dwór został wówczas zrabowany i zdewastowany. Po nacjonalizacji majątku ziemskiego budynek dworu wykorzystywany był początkowo jako placówka szkolna (Liceum Gospodarstwa Wiejskiego), a w latach 1967-1985 pełnił funkcję internatu dla uczniów Zasadniczej Szkoły Zawodowej „Instal” w Rzeszowie.  W 1970 r. dawny budynek dworu został wyremontowany, a korpus główny został nadbudowany o jedną kondygnację i nakryty dachem płaskim. W 1987 r. opuszczony i nieużytkowany dwór wraz z parkiem przejął Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie, przekazując go niebawem Wojewódzkiemu Zespołowi Opieki Społecznej w Rzeszowie. W latach 1989-1993 w ramach prac remontowo-budowlanych mających na celu dostosowanie układu wnętrz budynku dworu do nowych funkcji przekształcono nieco jego bryłę poprzez dobudowę pawilonu gospodarczego i parterowej przewiązki od strony wsch. Ponadto zmieniono konstrukcję dachu nad korpusem głównym, wymieniając również jego pokrycie. Od 1995 r. w przebudowanym i odremontowanym budynku dawnego dworu mieści się Dom Pomocy Społecznej. W wyniku wspomnianych wyżej prac modernizacyjnych i adaptacyjnych prowadzonych w okresie PRL budynek dworu utracił część swojej wartości jako obiektu zabytkowego.

Opis obiektu

Murowany i otynkowany budynek dworu o dwóch kondygnacjach wzniesiony na rzucie litery „H” położony jest w pd. części zespołu parkowo-dworskiego na lewym brzegu Wisłoka, ponad 250 metrów na pd. od drogi wojewódzkiej nr 988 z Babicy do Warzyc. Budynek złożony z korpusu głównego i skrzydeł bocznych, częściowo podpiwniczony nakryty jest wysokim dachem czterospadowym nad korpusem głównym pokrytym dachówką ceramiczną. Skrzydła boczne nakryte dachami czterospadowymi, lecz nieco niższymi niż w części środkowej. Elewacje korpusu głównego gładkie o dwóch kondygnacjach na wysokim cokole o siedmiu osiach. W elewacji frontowej otwór wejściowy umieszczony centralnie, a w elewacji ogrodowej od strony pd. w 2. osi od strony wsch. Elewacje skrzydeł bocznych  również gładkie, zwieńczone profilowanym gzymsem. Elewacja skrzydła zach. o dwóch osiach z otworem drzwiowym umieszczonym centralnie, a elewacja wsch. o trzech osiach z dwoma otworami wejściowymi. Obecnie układ wnętrz dawnego dworu dostosowany jest do funkcjonującego w nim Domu Pomocy Społecznej i  potrzeb zamieszkujących w nim pensjonariuszy. Na parterze znajdują się hall, świetlica, jadalnia, spiżarnia i pomieszczenia dla personelu medycznego, a na piętrze pokoje pensjonariuszy.

Dostępność obiektu: Zabytek niedostępny

Autor noty: dr Andrzej Gliwa, OT NID w Rzeszowie, 19.09.2024 r.