Historia

Budynek został wzniesiony w 1903 roku na terenie parku pałacowego w Kokoszycach. Inicjatorem budowy był Gustav von Ruffer, który ufundował ten obiekt dla swojej żony Gabrieli, z przeznaczeniem na działalność dobroczynną. W części mieszkalnej znajdowała się ochronka dla dzieci robotników pracujących w majątku. Opiekę nad dziećmi sprawowały siostry boromeuszki. Kaplica była udostępniona mieszkańcom Kokoszyc. W 1913 roku, w krypcie znajdującej się w kaplicy, pochowano Gustava von Ruffena. W 1926 roku jego zwłoki zostały przeniesione do Tyńca. Po sprzedaży majątku willa była zamieszkiwana przez księży odprawiających nabożeństwa w kaplicy. W 1991 roku miał miejsce remont generalny obiektu. Obecnie jest on częścią ośrodka rekolekcyjnego. 

Opis

Budynek usytuowany jest na terenie zespołu pałacowo-parkowego w Wodzisławiu Śląskim-Kokoszycach, po południowo-zachodniej stronie pałacu, na zachodnim skraju zadrzewień parkowych. Przed elewacją frontową znajduje się kolumna z figurą Matki Bożej. Obiekt został wzniesiony na rzucie zbliżonym kształtem do prostokąta. W bryle budynku można wyodrębnić część mieszkalną, usytuowaną po stronie północno-zachodniej oraz kaplicę po stronie południowo-wschodniej. Część mieszkalna została wzniesiona jako obiekt podpiwniczony, jednopiętrowy, z użytkowym poddaszem, nakryty dachem namiotowym z dodatkowymi połaciami nad lukarnami i ryzalitem w elewacji północno-wschodniej. Kaplica, przylegająca do części mieszkalnej od południowego wschodu, składa się z nawy nakrytej dachem dwuspadowym z usytuowaną pośrodku kalenicy wieżyczką, apsydy nakrytej dachem namiotowym i dwóch bocznych dobudówek nakrytych dachami pulpitowymi. 

Obiekt został wzniesiony w stylu eklektyzmu z cechami neorenesansu i neogotyku. Elewacje budynku, powyżej strefy kamiennego cokołu, są otynkowane i artykułowane otworami okiennymi zamkniętymi łukiem ostrym (w kaplicy) oraz łukiem odcinkowym (w części mieszkalnej). W połaciach dachu części mieszkalnej znajdują się lukarny z prostokątnymi otworami okiennymi oraz dekoracyjnymi szczytami o falistym obrysie. Otwory okienne są ujęte w otynkowane, profilowane opaski. Podziały poziome wyznacza strefa cokołu, gzyms wieńczący oraz poziomy pas tynku łączący okna pierwszego piętra. Narożniki ścian oraz skrajne osie okienne są podkreślone boniowaniem płytowym. 

W elewacji frontowej (południowo-zachodniej), w części mieszkalnej, w pobliżu narożnika budynku, mieści się wejście w formie podcienia podzielone masywnym filarem. Nad wejściem znajduje się szeroka loggia zamknięta łukiem ostrym, z murowaną arkadkową balustradą. Obok mieszczą się dwie osie okienne. W kaplicy, w dobudówce znajduje się otwór drzwiowy oraz blenda okienna o formie triforium. W otworze nawy mieści się współczesny witraż. Główna część elewacji tylnej (północno-wschodniej) części mieszkalnej została ujęta w szeroki ryzalit mieszczący cztery osie okienne. W partii bocznej, usytuowanej przy narożniku, na poziomie parteru i piętra rozmieszczone są po dwa niewielkie okna ujęte we wspólne obramienia. Pod oknem pierwszego piętra znajduje się dekoracja w formie gzymsu arkadkowego. W elewacji bocznej (północno-zachodniej), w partii środkowej mieszczą się dwie osie okienne. Przy narożniku od strony północnej znajdują się po dwa niewielkie okna ujęte we wspólne obramienia, z usytuowaną na poziomie pierwszego piętra dekoracją w formie gzymsu arkadkowego. Przy narożniku od strony południowej znajdują się blendy okienne. Blenda na poziomie pierwszego piętra ma kształt wydłużonego prostokąta zamkniętego ostrołukiem. W elewacji południowo-wschodniej znajdują się trzy okna usytuowane w ścianach apsydy. Szczyt nawy został zwieńczony schodkowo. W ścianie części mieszkalnej znajduje się niewielka nisza z płaskorzeźbą Maryi z dzieciątkiem Jezus, otoczonej przez anioły. Wewnątrz kaplicy mieści się drewniany ołtarz z rzeźbą Chrystusa. Ścianę nad wejściem do zakrystii zdobi mozaika w typie „Ecce Homo”. Nad wejściem do kaplicy znajduje się drewniana balustrada chóru, bogato zdobiona dekoracją snycerską. 

Oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 26.08.2025 r.