Historia obiektu

W 1880 r. rozpoczęła się realizacja zespołu willowego dla plenipotenta dóbr ordynackich Ottona Kubickiego. Pierwszą budowlą powstałą w ramach tego zespołu był okazały budynek mieszkalny, zwany Pałacem Plenipotenta, a pięć lat później przystąpiono do budowy kolejnych. Studnia została wykonana w 1885 r. Robotami budowlanymi kierował budowniczy ordynacki Kurkiewicz, natomiast wykonawcą prac był Dawid Bruk. Drewniana obudowa studni miała stylistycznie nawiązywać do formuły domu plenipotenta. Mechanizm pompy zamontowanej w studni był napędzany dwojako: ręcznie oraz silnikiem poprzez koło pasowe. Początkowo był to silnik spalinowy, a następnie elektryczny, wolnoobrotowy. Woda doprowadzana była do zbiornika umieszczonego na strychu domu plenipotenta. Ten sposób zaopatrywania w wodę działał jeszcze w latach 80. XX w. Pompę zamówiono w firmie „Zakład Budowy Wodociągów i Pomp – Antoni Kunz” mającej siedzibę w Hranicach na Morawach. Obecnie studnia jest nieczynna, natomiast jej drewniana obudowa jest rekonstrukcją oryginalnego budynku wykonaną w czasie remontu willi prowadzonego przez zamojski oddział PP PKZ w latach 90. XX w.

Opis

Studnia usytuowana jest na wschód od budynku mieszkalnego,  w centrum zespołu willowego zlokalizowanego w południowej części Zwierzyńca, u podnóża Bukowej Góry. Jest to obiekt drewniany – ściany z desek sosnowych, listwowanych od strony zewnętrznej, na konstrukcji szkieletowej. Podwalina ułożona bezpośrednio na gruncie, otynkowana od strony zewnętrznej. Strop deskowy. Dach półszczytowy, kryty gontem, z szalowanymi półszczytami, na których aplikowano motywy  wschodzącego słońca. Krawędzie połaci dachowej i półszczytów zdobione wycinaną ażurowo listwą. Budynek na rzucie prostokąta, jednoprzestrzenny. Elewacja wschodnia (frontowa), z prostokątnym otworem wejściowym, umieszczonym niesymetrycznie – przesuniętym na południową część ściany. Drzwi deskowe, listwowane, opracowane analogicznie jak elewacje obiektu. Elewacje północna i południowa jednolite. W elewacji zachodniej pośrodku okienko czterokwaterowe.

Budynek jest osłoną studni kopaną do głębokości ok. 6 m, poniżej tej głębokości wierconej. Cembrowinę stanowią kręgi betonowe o średnicy 1 m, ułożone na głębokość 6 m, poniżej których znajduje się rura na odwiercie. Podłogi białe na legarach, nad otworem studni na belce. Wewnątrz zgromadzono urządzenie do pompowania wody oraz część pompy. Na pompie sygnatura: A. KUNZ HRANIGE M. WEISSKIRCHEN.

Zabytek jest dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Autor noty: Piotr Mazur, OT NID w Lublinie, 29-05-2024 r.