Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Lamus - Zabytek.pl

Lamus


budynek gospodarczy XVIII w. Haczów

Adres
Haczów, 94

Lokalizacja
woj. podkarpackie, pow. brzozowski, gm. Haczów

Budynek lamusa/oficyny dworskiej stanowi uzupełnienie funkcjonalne zespołu dworskiego w Haczowie, siedziby szlacheckiej średniej wielkości. Jego forma, spójna z estetyką dworu podnosi walory estetyczne założenia dworskiego.

Historia

Dokładna data budowy lamusa/oficyny nie jest znana, w literaturze określa się jej czas powstania na 2. połowę XVIII wieku. Wiadomo natomiast, że podobnie jak dwór przystąpiono do jej przebudowy w 1803 roku, w czasie kompleksowych prac w założeniu dworskim. Budynek oficyny został odwzorowany na planie katastralnym z połowy XIX wieku w obecnym rzucie i lokalizacji, jako element ramujący wjazd na dziedziniec „honorowy” przed dworem. W obiekcie tym mieściły się: kuchnia dworska i pomieszczenie dla służby. W latach powojennych budynek użytkowano jako magazyn; jego stan techniczny pogarszał się stopniowo. W latach 90. XX wieku obiekt poddano gruntownym pracom remontowym: wzmocniono strukturę ścian obwodowych, założono nowe tynki, wymieniono gontowo-blaszane pokrycie dachu na blachę miedzianą a więźbę wzmocniono, całkowicie wymieniono stolarkę otworową. 

Opis    

Budynek oficyny/lamusa położony jest w centralnej części miejscowości, w środkowej części zespołu dworskiego, przy zachodniej granicy założenia, na krawędzi wypłaszczonej wierzchowiny płaskiego wzgórza, jako element ramujący reprezentacyjny gazon objezdny. Niewielki budynek wzniesiono z kamienia i cegły na rzucie prostokąta o wymiarach około 8,5, x 12,5 metra z kwadratową dobudówką od wschodu, jako obiekt jednotraktowy, trójdzielny, z dwoma pomieszczeniami równej wielkości i węższą sienią pośrodku. Prostopadłościenna bryła przekryta jest dachem mansardowym, urozmaica ją niewielki, zadaszony dwuspadowym daszkiem, ganek z przedsionkiem mieszczący zewnętrzne zejście do piwnic. W piwnicach założono sklepienie kolebkowe, w pomieszczeniach parteru kolebkowe z lunetami. 

Elewacje dłuższe: północną i południową rozplanowano jako symetryczne, trójosiowe, z wejściami pośrodku, elewację północną akcentuje portyk wsparty na dwóch filarach a elewację wschodnią ganek z zejściem do piwnic. Budynek jest wartościowym obiektem uzupełniającym program funkcjonalny zespołu dworskiego, o stylistyce spójnej z budynkiem dworu.

Obiekt niedostępny

Oprac. Barbara Potera, OT NID w Rzeszowie, 20.01.2026 r.

Bibliografia    

  • Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012.
  • Polakowski S., Pozostałości złożeń dworskich województwa podkarpackiego, Krosno 2012.
  • Śnieżyńska-Stolotowa E., Stolot F., Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. 13, województwo rzeszowskie, Warszawa 1974.

 

Rodzaj: budynek gospodarczy

Styl architektoniczny: nieznana

Materiał budowy:  kamienne

Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_BK.13966, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_BK.179977