Historia

Szebnie jest wsią o bardzo starej metryce, wymienianą w dokumentach już od XII wieku, będącą w swych początkach własnością opactwa Benedyktynów tynieckich, a od XIII/XIV wieku własnością prywatną. W kolejnych stuleciach Szebnie przechodziły na własność rodzin: Szebieńskich herbu Biberstein, Dąbrowskich, Herburtów, Rupniowskch, Skotnickich, Dąmbskich, Wilkowskich, Bukowskich. Około 1800 roku Szebnie trafiły ostatecznie do Gorayskich; stanowiły majątek kolejnych przedstawicieli rodu: Aleksandra, Kazimierza, Augusta, Jana i Adama. Powstanie zespołu dworskiego wiązać należy prawdopodobnie z rodziną Gorayskich. Zespół dworski odwzorowany został na planie katastralnym z połowy XIX wieku jako duże założenie, przecięte wyznaczonym w początku XIX wieku gościńcem na dwie części: rezydencjonalną, położoną po północnej stronie drogi i gospodarczą na południe od niej. Na część rezydencjonalną składały się trzy obiekty: murowany dwór i dwa drewniane budynki pomocnicze, zapewne oficyna i wozownia. Dwór odwzorowano w północnej części działki, jako niewielki obiekt o rzucie prostokąta z gankiem na osi. Teren ograniczony został schematycznie odwzorowanym, obwodowym układem zieleni. Dwór został przebudowany w 1899 roku, z inicjatywy Augusta i Jana Gorayskich (rok przed ślubem Jana), według projektu krakowskiego architekta Tadeusza Stryjeńskiego, zyskując cechy budowli eklektycznej. Prawdopodobnie wtedy też uporządkowano otoczenie i założono park krajobrazowy z obszernym gazonem przy fasadzie dworu. Ksiądz Władysław Sarna, proboszcz miejscowej parafii pisał o dworze w 1908 roku: „Niedaleko gościńca po prawej stronie jadąc do Jasła, znajduje się okazały dwór pośród pięknego parku”. Syn Jana, Adam Gorayski był ostatnim dziedzicem Szebni.

Już na początku II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku, w dworze ulokowano dowództwo i personel niemieckiej kompanii weterynaryjnej. Wiosną 1940 roku na polach przylegających od zachodu do zespołu dworskiego Niemcy rozpoczęli budowę obozu wojskowego, na obszarze o powierzchni około 100x100 metrów. Po połowie 1941 roku obóz przekształcono na jeniecki a jego obszar powiększono i ogrodzono. Obóz jeniecki działał do jesieni 1942 roku, wiosną 1943 roku przekształcono go w obóz pracy przymusowej. Po zakończeniu wojny, w drugiej połowie 1945 roku w Szebniach przeprowadzono parcelację gruntów dworskich. W dworze umieszczono w 1948 roku Państwowy Dom Dziecka, a budynek przebudowano, dostosowując go nowej funkcji. W sąsiadującej z dworem oficynie dworskiej, po jej przebudowie, urządzono biura a stajnię z wozownią, po częściowej rozbiórce, użytkowano jako budynek gospodarczy. W latach 90. XX wieku, po likwidacji Domu Dziecka, zespół dworski przeszedł na własność Gminy Jasło. Przez ponad 20 lat budynki i park były nieużytkowane. Obecny właściciel planuje rozbudowę budynku dworu z przeznaczeniem na hotel i  restaurację a także kompleksowe prace rewitalizacyjne w parku.

Opis    

Zespół dworski położony jest w środkowej części miejscowości Szebnie. Obszar o powierzchni nieco ponad 2,5 hektarów o kształcie wieloboku, przylega od południa do ruchliwej drogi krajowej DK 28. Wjazd do założenia prowadzi od strony południowej, do dworu oddalonego około 70 metrów. W sąsiedztwie dworu, po przeciwnej stronie czytelnego jeszcze gazonu, znajduje się budynek dawnej oficyny a na południe od niej, w sąsiedztwie wjazdu budynek gospodarczy powstały z mocno przebudowanej w 3. ćwierci XX wieku wozowni i stajni. Budynkom towarzyszy park, ze starodrzewem zgrupowanym przy granicach zespołu. Cały zespół jest zaniedbany, pozbawiony przez wiele lat użytkowania, park zarośnięty samosiewem, budynki z licznymi uszkodzeniami. Nowy właściciel daje nadzieję na poprawę sytuacji. 

Obiekt niedostępny, obecnie w trakcie remontu. 

Oprac. Barbara Potera, OT NID w Rzeszowie, 12.01.2026 r.

Bibliografia    

• Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012.
• Macek Z., Wieś Szebnie, Szebnie 1993.
• Macek Z., Parafia Szebnie, Tuchów 2002.
• Opinia dotycząca planowanej inwestycji: remontu, przebudowy i rozbudowy dworu w Szebniach gm. Jasło, pow. Jasielski, B. Potera, NID.
• Piórecki J., Ogrody i parki województwa krośnieńskiego, Bolestraszyce 1998.
• Polakowski S., Pozostałości złożeń dworskich województwa podkarpackiego, Krosno 2012.
• Sarna W., Opis Powiatu Jasielskiego, napisał Ks. Władysław Sarna proboszcz w Szebniach, Jasło 1908.