Historia

Plebania w Szebniach zbudowana została w latach 90. XIX wieku według projektu lwowskiego architekta Adolfa Stapfa. Budynek powstał z inicjatywy księdza Władysława Sarny, ówczesnego proboszcza w Szebniach, późniejszego prałata papieskiego i infułata dziekana Kapituły katedralnej w Przemyślu. Obok pracy duszpasterskiej ks. Wł. Sarna był też społecznikiem (m.in. zakładał w regionie kółka rolnicze, kasy Stefczyka) oraz historykiem i etnografem (publikacje jego autorstwa nadal stanowią cenne źródło wiedzy o dziejach regionu). Plebania użytkowana była do lat 90. XX wieku, po czym została opuszczona na wiele lat, co powodowało postępujący proces degradacji stanu substancji zabytkowej i stanu technicznego zabytku. Porozumienie dokonane pomiędzy właścicielem – parafią rzymsko-katolicką w Szebniach i gminą Jasło na wieloletnie użyczenie budynku, pozwoliło na pozyskanie funduszy, wykonanie kompleksowego remontu konserwatorskiego oraz adaptację do nowej, społecznie użytecznej funkcji. Prace remontowo-konserwatorskie i adaptacyjne przeprowadzone zostały w latach 2017-2022. Obecnie w budynku znajduje się biblioteka publiczna oraz izba pamięci ks. Władysława Sarny. 

Opis

Budynek dawnej plebani zlokalizowany jest w centrum miejscowości na północ od głównej drogi Jasło – Krosno. Usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu, w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowego drewnianego kościoła, współczesnego murowanego kościoła oraz cmentarza. Jest to murowany obiekt wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta z lekko cofniętą loggią pośrodku elewacji frontowej. Charakteryzuje się zwartą, dość przysadzistą bryłą nakrytą dachem dwuspadowym o pokryciu z blachy. Parterowy, wzbogacony o niskie poddasze doświetlone niewielkimi oknami w elewacjach dłuższych oraz większymi w ścianach szczytowych. Elewacje posadowione na wydatnym cokole oblicowanym płytami piaskowca dzielone są wertykalnie pilastrami, które wspierają wydatny profilowany gzyms wydzielający parter od „mezzanina”. Wieloosiową elewację frontową wyróżnia  trójosiowy wgłębny portyk poprzedzony schodami z piaskowca i podparty dwoma kamiennymi toskańskimi kanelowanymi kolumnami. W elewacji tylnej niesymetrycznie umieszczone drzwi wejściowe poprzedzone schodami. Dekoracja architektoniczna jest oszczędna w postaci wspomnianych pilastrów i gzymsu oraz profilowanych obramień okiennych i drzwiowych. We wnętrzu zachowane są dwa piece kaflowe pochodzące z końca XIX wieku.

Zabytek dostępny także dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 11.12.2025 r.