Historia

Stodoła z wozownią datowana jest na czwartą ćwierć XIX wieku. Należała do Andrzeja Kluza, następnie została przekazana w darze Towarzystwu Przyjaciół Markowej. W 1986 roku czynem społecznym wzniesiono konstrukcję stajni wspartej na systemie słupów, przybito poziome deskowanie ścian, zbudowano więźbę i poszycie dachowe z kiczek. W nieodległym odstępie czasowym od strony zachodniej dostawiono wozownię z odrzwiami z 1883 roku, pochodzącymi ze spalonej stodoły Jana Kochmańskiego. Prace związane z utrzymaniem i konserwacją obiektu wykonywano czynem społecznym przy użyciu tradycyjnych materiałów i technik. W 2019 roku Zagroda - Muzeum Wsi w Markowej została laureatem ogólnopolskiego konkursu „Zabytek Zadbany” w kategorii specjalnej F - właściwe użytkowanie i trwała opieka nad zabytkiem.

Opis

Stodoła z wozownią usytuowana jest w środkowowschodniej części zagrody, w kierunku północnym od zagrody kmiecej oraz na południe od chałupy biedniackiej i stajenki. W pobliżu wrót stodoły, w kierunku południowym, zlokalizowany jest kierat, a pomiędzy stodołą a zagrodą kmiecą studia z żurawiem. Budynek stajni szerokofrontowy, założony na planie prostokąta, symetryczny. We wnętrzu jednoboiskowy z przejezdnym boiskiem do młócenia cepami, oraz dwoma sąsiekami po bokach do składania snopów zboża Posadowiona na niewielkim podmurowaniu niwelującym nierówności terenu. Od strony zachodniej do elewacji dobudowana jednoprzestrzenna wozownia. Bryła stodoły masywna, prostopadłościenna o wysokim w proporcji do ścian czterospadowym dachu, urozmaicona niższą dobudówką (wozownią), pokrytą dachem pulpitowym. Stajnia i wozownia wzniesione w konstrukcji przysłupowej, gdzie słupy podtrzymują konstrukcję dachową i tworzą jednocześnie szkielet ścian. Ściany stajni z wozownią wypełnione kładzionymi poziomo na styk deskami. Pomiędzy słupami narożnymi poniżej okapu wzdłuż ścian szczytowych konstrukcję wzmocniono ryglami. Podobne rygle wzmocnione krzyżakami i wsparte na słupach podtrzymują konstrukcję wewnętrzną budynku stajni. We wnętrzu stodoły znajduje się strop otwarty z widoczną więźbą konstrukcji krokwiowo – płatwiowej o krokwiach spiętych jętkami. Dach stodoły pokryty jest kiczkami z kalenicą wzmocnioną zmierzwioną słomą i koźlinami, natomiast dach wozowni dachówką ceramiczną. Zwracają uwagę umieszczone na środkowej osi stodoły szerokie wrota, wypełnione osadzonymi na zawiasach kowalskiej roboty dwuskrzydłowymi drzwiami deskowo – spągowymi. Wyposażenie stodoły złożone z młockarni, sieczkarni oraz urządzeń gospodarczych, przechowywane są również wozy i sanie. Otwór wejściowy wozowni ujęty w masywne węgary z wyrytą na nadprożu datą 1883. Drzwi do wozowni dwuskrzydłowe, deskowo – spągowe. 

Obiekt dostępny w godzinach pracy muzeum po zakupie biletów wstępu, zgodnie z informacją zawartą na stronie https://www.skansen-markowa.pl/kontakt/. Brak udogodnień dla osób ze szczególnymi potrzebami. 

Opr. Alicja Kuśta, OT NID w Rzeszowie, 05.03.2025 r.