Historia

Wartownia zbudowana została w trakcie szeroko zakrojonych prac związanych z przebudową zamku oraz jego otoczenia rozpoczętych w końcu XIX wieku z inicjatywy Romana Potockiego i jego żony Elżbiety z Radziwiłłów Potockiej. W tym czasie zbudowano na terenie parku nowe obiekty, a cały teren uporządkowano i ogrodzono, wznosząc nowe bramy oraz zlokalizowane w ich pobliżu niewielkie budynki: wartownię/kordegardę (w zachodniej części parku przy bramie głównej) oraz portiernię (w południowej części). Wartownia zbudowana została przed 1904 rokiem według projektu Armanda Bauqué. W okresie powojennym budynek kilkakrotnie poddawany był pracom remontowo-konserwatorskim.

Muzeum-Zamek w Łańcucie zostało w 2021 roku laureatem w konkursie „Zabytek Zadbany” w kategorii specjalnej – właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem.

Opis

Budynek wartowni usytuowany jest na terenie zespołu zamkowo-parkowego w jego zachodniej części. Położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie bramy głównej prowadzącej na teren zespołu, równolegle do ogrodzenia od strony ul. Kościuszki. Jest to niewielki parterowy, murowany budynek zbudowany na planie prostokąta, poprzedzony od wschodu niewielkim przedsionkiem. Wartownia nakryta jest dachem namiotowym ze sterczyną, a przedsionek dachem dwuspadowym. Pokrycie dachów stanowi dachówka ceramiczna. Budynek wyróżnia się bogatą dekoracją architektoniczną. Elewacje są boniowane z gzymsem wspartym na tryglifach. Wejście do przedsionka zaakcentowane jest arkadą flankowaną pilastrami, wspartą na wolutowych konsolach i zamkniętą łukiem koszowym. Powyżej arkady ścianę zdobią laurowe girlandy. W trójkątnym ogzymsowanym tympanonie umieszczono kartusz z herbem Potockich Pilawa.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Obecnie pełni funkcję portierni.

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 16.05.2025 r.