Historia

Roman Potocki, który odziedziczył Łańcut wraz z całą ordynacją po śmierci swego ojca, Alfreda Potockiego podjął się wraz z żoną Elżbietą wielkiej modernizacji zespołu łańcuckiej rezydencji. Jednym z podjętych wówczas działań było powiększenie parku i ogrodzenie go, w celu odcięcia od przypadkowych przechodniów – mieszkańców miasta. Roman Potocki wykupił od miasta działki od strony zachodniej. Obszar parku został też powiększony o duży obszar od wschodu. Z inicjatywy Romana olbrzymi teren parku – około 34 hektarów został ogrodzony płotem z żelaznymi przęsłami i siatką, wykonanymi przez wiedeńską firmę Hutter-Schrantz. Wykonano też wówczas trzy bramy: dwie najbardziej  reprezentacyjne – bramę główną przy kordegardzie/wartowni, bramę północną przy Zameczku Romantycznym oraz trzecią, bramę zachodnią, przy tzw. drodze sonińskiej. Brama ta prowadziła do stajni i wozowni.

Muzeum-Zamek w Łańcucie został w 2021 roku laureatem w konkursie „Zabytek Zadbany” w kategorii specjalnej – właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem.

Opis

Tzw. brama zachodnia usytuowana jest na południowy zachód od Oranżerii. Wkomponowano ją w ogrodzenie naprzeciwko znajdującego się po drugiej stronie drogi (obecnie ul. 3 Maja) budynku dawnego maneżu (obecnie Podkarpackie Centrum Dziedzictwa, mieszczące między innymi kasy biletowe Muzeum, sklepy z pamiątkami i restaurację). Żelazna brama jest trójprzelotowa, złożona z dwuskrzydłowej bramy środkowej oraz dwóch bramek bocznych. Brama środkowa osadzona jest na dwóch dekoracyjnie zwieńczonych słupach. Złożona jest z pełnego, płycinowego cokołu i pionowych spiralnie skręconych prętów. Ozdobiona jest wolutowym ornamentem i zamknięta górą charakterystycznie opracowanym łukiem. W skrzydłach umieszczone są metalowe kartusze z inicjałami RP (Roman Potocki) i EP (Elżbieta Potocka), a na szczycie łuku wieńczącego kartusz z herbem Pilawa.  

Obiekt jest ogólnodostępny. 

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 21.11.2025 r.